طراحی چارچوب اجرایی نوسازی تدریجی و توانمندسازی سکونت پایدار در بافت های تاریخی و فرسوده با محوریت نقش کارشناس بافت شهرداری

بازآفرینی شهری در محدوده بافت های واجد ارزش و ناکارآمد، از الگوهای سنتی مبتنی بر مداخله مستقیم و تخریب یکپارچه به سمت راهبرد نوسازی تدریجی با هدف صیانت از حیات مدنی و اجتماعی تغییر مسیر داده است. این پژوهش با واکاوی اسناد راهبردی نوین در نظام توسعه شهری ایران و تحلیل بسته های تشویقی مصوب، چارچوبی عملیاتی را ترسیم می کند که در آن کارشناس بافت شهرداری به عنوان تسهیل گر فنی و حقوقی، نقشی کلیدی در گذار از زوال کالبدی به پایداری عملکردی ایفا می کند. تمرکز محوری این رویکرد بر توانمندسازی ساکنان بومی از طریق تعریف محرک های کالبدی کوچک مقیاس و ایجاد انگیزش های اقتصادی هدفمند است تا علاوه بر ارتقای تاب آوری سازه ای ابنیه، تداوم سکونت و حفظ اصالت های هویتی در محلات تضمین گردد. یافته های حاصل از بررسی رویه های اجرایی در شهرداری های پیشرو و انطباق آن ها با تکالیف برنامه هفتم پیشرفت نشان می دهد که جایگزینی مدل های میان افزا به جای بارگذاری های انبوه، منجر به بازگشت سرمایه به بافت و کاهش شکاف میان کیفیت زندگی در مناطق تاریخی با سایر بخش های توسعه یافته شهر می شود. در این میان، کارشناس بافت با مدیریت هوشمند تعارضات میان ضوابط حفاظتی و نیازهای معاصر، مسئولیت هدایت جریان نوسازی را به گونه ای بر عهده دارد که سرمایه های اجتماعی محله در فرآیند بهسازی حفظ شده و از جابجایی اجباری جمعیت جلوگیری شود. این چارچوب با تکیه بر ابزارهای نوین مدیریت شهری، نقشه راهی کاربردی برای بازگرداندن پویایی به رگ های فرسوده شهر ارائه می دهد که در آن نوسازی نه یک رخداد فیزیکی صرف، بلکه فرآیندی مداوم برای ارتقای منزلت سکونت محسوب می شود و کارشناس مربوطه به عنوان معمار سازوکارهای مشارکتی، ضامن توازن میان توسعه مدرن و میراث ماندگار شهری است.

کلیدواژه ها:

نوسازی تدریجی ، توانمندسازی سکونت ، توسعه میان افزا ، بازآفرینی محله محور ، تاب آوری کالبدی