بررسی نقشمایه های آلات موسیقی در تمدن ایلام و بین النهرین

موسیقی از جمله پدیده های هنری جوامع بشری است که از دوران باستان، تاثیر بسیاری بر زندگی انسان داشته و ابزار و آلات آن در هر دوره، به اشکال و فرم های مختلف نمود یافته است. برخی از محققان، بدون توجه به جایگاه موسیقی در جوامع باستانی ایران، نظرات ضدونقیضی درباره پیشینه آلات موسیقی مطرح کرده اند. با استناد به مدارک به دست آمده از کاوش های باستان شناختی، نقوش برجسته و سنگ نوشته ها، می توان از پیوند دیرینه هنر موسیقی با جوامع و فرهنگ های ایران باستان سخن گفت. هنر موسیقی در دوران تاریخی، دارای شواهد و یافته های گوناگونی است که با مطالعه، تجزیه و تحلیل روند آن ها، می توان به اهمیت و نقش این هنر در جوامع دوران باستان پی برد. سوال اصلی پژوهش این است که تاثیر و تاثر آثار موسیقی تمدن ایلام بر مناطق همجوار، بر اساس یافته های باستان شناختی چگونه قابل تبیین است؟ پژوهش حاضر دارای رویکرد توصیفی تحلیلی است و داده های آن از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده و با روش کیفی تحلیل شده اند. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که موسیقی در دوران تاریخی، هنری بوده که بیش تر در طبقه حاکم اجتماع رواج داشته و دربار، محل و جایگاهی برای هنرمند چیره دست موسیقی و محل تجمع هنرمندان خبره در این زمینه به شمار می رفته است؛ با این حال، خود هنرمند، احتمالا فردی از طبقه فرودست جامعه تلقی می شده است. همچنین شواهد پژوهش نشان می دهد در هر دوره تاریخی، از آلات و ادوات موسیقی خاصی استفاده می شده و نواختن سازهای گوناگونی همچون چنگ، نی، طبل، سرنا، دهل و غیره در نیایش ها، مراسم قربانی، عروسی و عزاداری، بیانگر پیوستگی این هنر با زندگی معنوی و حتی نظامی جامعه وقت بوده است.

کلیدواژه ها:

نقشمایه ، ایلام ، موسیقی ، بین النهرین ، آلات