نقش برجسته دیهیم ستانی سواره «بهرام دوم» از مظهر «اهورامزدا» در محوطه نقش رجب؛ «نقش رجب III»

هیچ حکومتی در شرق باستان همانند ساسانیان پادشاهی با ویژگی های «خداگونه» و برخوردار از تقدس آسمانی نداشت. باشکوه ترین جلوه این تقدس در صحنه دیهیم ستانی نمود می یافت؛ آیینی که مشروعیت ایزدی شاه را از سوی «اهورامزدا» به نمایش می گذاشت. دیهیم ستانی نماد دریافت «فره ایزدی» بود که شاه را از جایگاه انسانی فراتر می برد و در زمره ایزدان قرار می داد. «نقش رجب III» تنها نقش برجسته دیهیم ستانی سواره در محوطه «نقش رجب» است که هویت آن به درستی مشخص نشده است. انتساب اشتباه یک کتیبه متعلق به نقش «شاهپور و درباریان»، پژوهشگران را به این نتیجه رساند که این نقش متعلق به «شاهپور یکم» است. در حالی که مقایسه با صحنه دیهیم ستانی او در «تنگ چوگان» نشان می دهد هیچ یک از عناصر شاخص آن نقش پیکر بی جان «گوردیانوس سوم» و پیکر زانو زده «فیلیپ عرب» در این اثر دیده نمی شود. مقایسه این نقش با نقش دیهیم ستانی «بهرام یکم» در تنگ چوگان، شباهت های ساختاری چشمگیری را نشان می دهد. بر این اساس، نگارنده پیشنهاد می کند که «نقش رجب III» صحنه دیهیم ستانی سواره «بهرام دوم» از سوی اهورامزدا است که با تاثیرپذیری از نقش بهرام یکم، مشروعیت آسمانی او را در کنار «اردشیر بابکان» و «شاهپور یکم» در نقش رجب به تصویر کشیده است.

کلیدواژه ها:

ساسانیان ، نقش برجسته های صخره ای ، تنگ چوگان V ، بهرام یکم ، نقش رجب III ، بهرام دوم