خوانشی بر تفکیک عرصه های زندگی در خانه های دوره قاجار شهر دزفول

عرصه های عملکردی در جوامع مختلف به عنوان یکی از راه های شناخت دیدگاه فرهنگی و اجتماعی حاکم بر آن جامعه شناخته می شود. به واقع توجه به انتخاب های عام و متداول در میان افراد می تواند این نکته را به ذهن متبادر نماید که در جوامع انسانی، برای هریک از عملکردها چه حریم هایی واجد معنا بوده و هرکدام چه ویژگی هایی از آن فرهنگ را به مخاطب معرفی می نماید. مقاله حاضر با هدف بررسی عرصه های زندگی در خانه های تاریخی شهر دزفول طی دوره قاجار شکل گرفته و در راستای پاسخ دهی به این پرسش است که: تفکیک عرصه های زندگی در خانه های دوره قاجار شهر دزفول در چه سطوحی شکل گرفته و هریک از این سطوح شامل چه ریزفضاهایی است؟. مقاله به روش ترکیبی بر مبنای داده های کمی نرم افزار A-Graph و روش استدلال منطقی صورت گرفته است. جامعه آماری خانه های دوره قاجار بوده که ۱۰ خانه متعلق به دوره قاجار به عنوان نمونه های مورد مطالعه به روش هدفمند انتخاب شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد فضاها از حیث عملکرد در سه سطح تفکیک پذیری کمینه، میانه و بیشینه قرار می گیرند. حیاط اصلی، حوضخانه، دالان و صفه ادغام بیشتری با دیگر فضاها داشته و تفکیک پذیری کمتری را در اختیار دارند و فضاهای ایوان، هشتی، حیاط دوم، اتاق غرفه، پیش بام، تالار، مطبخ، پله پهن و مستراح به عنوان فضاهایی با سطح میانه شناخته می شوند. فضاهای بام، حمام، شبستان، انبار، اتاق، صحن شوادان و کت نیز به عنوان فضاهایی خصوصی با قلمرویی محدود شناخته می شوند.

کلیدواژه ها:

عرصه های زندگی ، خانه ، دوره قاجار ، دزفول