نقش آناهیتا در آیین های باران خواهی ایران باستان و بازنمایی او در نمادهای بصری و باستان شناختی دوران ساسانی

در فرهنگ ایران باستان، آب به عنوان سرچشمه حیات، همواره مورد احترام و قداست قرار داشته و ایزدبانویی به نام آناهیتا نگهبانی آن را بر عهده داشته است. آناهیتا که ایزدبانوی آب های پاک، باروری و زایش بود، در باورهای دینی، آیین ها، و هنر دوره ساسانی جایگاه ویژه ای داشت. این مقاله با تمرکز بر نقش آناهیتا در آیین های باران خواهی به ویژه در پیوند با ساخت عروسک های آیینی، به بررسی بازنمایی او در متون مقدس و شواهد باستان شناختی می پردازد. روش تحقیق کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده ها با استفاده از منابع متون اوستایی، اسناد باستان شناختی، و مطالعات مردم نگارانه تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهند که آناهیتا در آیین های باران خواهی در قالب عروسک هایی با هویت زنانه حضور می یابد که بازتابی از نقش او به عنوان واسطه ای میان انسان و نیروهای طبیعی است. این ارتباط در هنر ساسانی نیز با نمادهای بصری مرتبط با آب و باروری مانند کوزه، گل نیلوفر، انار، و پرندگان آبزی بازتاب یافته است. این مقاله تلاشی است برای بازخوانی حضور معنادار آناهیتا در فرهنگ آیینی ایران و تبیین نقش او به عنوان نمادی از پیوند اسطوره، دین و زندگی روزمره.

کلیدواژه ها:

آناهیتا ، آیین های باران خواهی ، عروسک آیینی ، ایران باستان ، هنر ساسانی ، نمادهای بصری.