مناسبات سیاسی نظامی آشور با پارس (پارسوآ، انشان هخامنشی)

هدف این تحقیق بررسی مناسبات سیاسی نظامی پارس با آشور است. نام واژه پارس (پارسوآ) در نیمه دوم سده نهم ق.م، در لشکرکشی ۸۳۶ ق.م، شلمنصر سوم، به زاگرس، به دیده می آید، جایی که در سالنامه های آشوری از سرزمین و مردمانی با نام پارسوآ (پارسواش، پارشواش)، نام برده شده که در محدوده کردستان و کرمانشاه، می زیسته اند. این پادشاه، برای دومین بار در ۸۳۵-۸۳۴ق.م، پارسوآ، را غارت نمود. در زمان جانشینان وی (شمشی.ادد پنجم، ملکه سمیرامیس، اداد. نیراری سوم، شلمنصر چهارم ، آشور. دان سوم و آشور. نیراری چهارم)، مناسبات مهمی بین آشور و دیگر زاگرس نشینان، به ویژه مادها، برقرار بوده که نشان می دهد آشور با پارسوآ، باهم در ارتباط بوده اند. تیگلات.پیلسر سوم، در۷۴۴ق.م، به پارسوآ لشکرکشی کرد و آن را تابع آشور نمود. با حملات سارگون دوم، در ۷۱۶-۷۱۲ق.م، به این ناحیه، مناسبات میان آشور و پارسوآ، پایان پذیرفت چه این که پارس ها در حدود ۷۰۰ق.م، به سرزمین ایلام و خاصه انشان، مهاجرت نموده یا رانده شدند و از این پس با نام پارسوماش (پارساماش، انشان هخامنشی) خوانده می شوند. مناسبات پارسوماش (انشان هخامنشی) در زمان هخامنش و جانشینان وی (چیش پیش و کوروش یکم) با سناخریب (جنگ هلوله در ۶۹۲ ق.م)، اسرحدون (در ۶۷۶ ق.م) و به ویژه آشور.بانی پال، پس از شکست ایلام از آشور (۶۴۰-۶۳۹ق.م)، مهم در نظر می آیند. گویا، پارس ها در سلسله جنگ های اتحادیه ماد علیه آشور (۶۱۴-۶۰۵ق.م) ، که به براندازی شاهنشاهی آشور، انجامید، نقش پررنگی داشتند. سوال اصلی این است که مناسبات سیاسی نظامی آشور با پارس را در چه زمان و با چه عناوینی می توان ترسیم نمود که با توجه به آنچه آمد، نتیجه گرفته می شود، این مناسبات در دو مرحله به انجام رسیده اند: مناسبات آشور با پارسوآ (۸۳۶- ۷۰۰ق.م) و مناسبات آشور با پارسوماش (انشان هخامنشی) ( ۷۰۰-۶۰۵ق.م).

کلیدواژه ها:

پارسوآ ، پارسوماش ، انشان هخامنشی ، آشور