نظام معنایی مفهوم قانون در اندیشه علمای مشروطه خواه

پژوهش حاضر، به دنبال نشان دادن انگاره های پیشینی ای است که در اندیشه علمای مشروطه خواه وجود دارد و آنان در این جنبش، با در نظر داشتن آن ها به مفاهیم بنیادین زمانه خود توجه داشته و آن ها را می فهمیدند. این انگاره ها در کنار هم، یک نظام معنایی را ایجاد کرده بود که به واسطه این نظام معنایی مفاهیمی مانند قانون فهمیده می شد. پژوهش حاضر با در نظر داشتن یک اصل بنیادین، که عبارت از «سازگاری دین و دنیای جدید» در اندیشه علمای مشروطه خواه است و مفروض گرفتن آن، به دنبال پاسخ به این پرسش است که نظام معنایی برآمده از این اصل اساسی، چیست و مبتنی بر چه گزاره هایی است؟ بر این اساس، یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که این نظام معنایی بر اساس پیوند گزاره های «قانون به مثابه مقدمه واجب»، «مقتضیات زمان»، «مباحات»، «حدود عرف و شرع» و «گسترش شمول قانون» شکل گرفته و این ها، به ترتیب و در کنار هم نظام معنایی علمای مشروطه خواه را تشکیل داده و فهم مفهوم قانون در اندیشه آنان از رهگذر فهم این نظام معنایی می گذرد.

کلیدواژه ها:

علما ، قانون ، مشروطه ، نظام معنایی