امکان سنجی جامعه باز در اندیشه ایرانشهری

اندیشه سیاسی ایرانشهری، به عنوان الگویی تاریخی در تفکر سیاسی ایران، کمتر از منظر ویژگی های جامعه سیاسی اش بررسی شده است. این مقاله با تکیه بر چارچوب نظری کارل پوپر، که جامعه باز را مبتنی بر عقلانیت نقاد و رد اقتدارگرایی می داند، در صدد پاسخگویی به این سوال اساسی است؛ که آیا با توجه به مبانی اساسی تفکر ایرانشهری مانند فره ایزدی، خویشکاری و... می توان جامعه مبتنی بر اندیشه ایرانشهری را یک جامعه باز تلقی نمود؟ این مقاله استدلال می کند که اندیشه ایرانشهری به دلیل تکیه بر حقایق متافیزیکی، طرد عقلانیت نقاد، نگاه تقدیرگرایانه به تاریخ، تقدم کل های نامتعین مانند ملت و هویت بر عوامل متعین مانند فرد و ترویج جامعه ای سلسله مراتبی، مستعد ایجاد جامعه ای بسته و غیردموکراتیک است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی نشان می دهد تاکید اندیشه ایرانشهری، بر پادشاه به عنوان شبان جامعه و اقتدار پادشاه نشات گرفته از فره ایزدی به جای اراده مردم و همچنین فرمان پادشاه به مثابه قانون غیر قابل تخطی منجر به جامعه بسته ای شده است که مردم به مثابه رمه هیچ گونه حق اظهار نظری در مقابل فرامین پادشاه ندارند و تنها باید از آن فرامین اطاعت نمایند.

کلیدواژه ها:

ایرانشهری ، جامعه باز ، کارل پوپر ، پادشاه ، جامعه سلسله مراتبی