واکاوی گفتمان سیاسی دکتر پزشکیان: نگاهی پیکره محور به نشانگرهای گفتمانی

نشانگرهای گفتمانی به عنوان واحدهای زبانی کوچک اما پرکارکرد نقشی اساسی در شکل دهی انسجام متن، جهت دهی استدلال و مدیریت روابط قدرت در گفتمان سیاسی ایفا می کنند. این پژوهش با رویکردی پیکره محور و شناختی به بررسی ده نشانگر گفتمانی منتخب در سخنرانی ها، مناظره ها و مصاحبه های دکتر مسعود پزشکیان در بازه زمانی فروردین ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۴ می پردازد. پیکره زبانی این مطالعه شامل داده هایی از مجالس رسمی، مناظره های انتخاباتی، گفت وگوهای رسانه ای و نشست های عمومی است که به روش نمونه گیری هدفمند گردآوری شده اند. تحلیل داده ها بر اساس چارچوب تحلیل انتقادی گفتمان (فرکلاف، ۱۹۹۵؛ ون دایک، ۲۰۰۸) و با تلفیق دیدگاه های زبان شناسی شناختی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که پزشکیان با بهره گیری از نشانگرهایی همچون «اما»، «البته»، «در واقع» و «اگر» ضمن ایجاد انسجام و پیشبرد تعامل، به تنظیم مسائل، ترسیم مرزهای ایدئولوژیک و تقویت مشروعیت مواضع سیاسی خود می پردازد. این نشانگرها علاوه بر کارکردهای زبانی ابزارهایی برای ایجاد و تولید قدرت در سطح گفتمان به شمار می روند. نتایج این پژوهش ضمن گسترش ادبیات موجود در زمینه پیوند زبان و سیاست می تواند در تحلیل گفتمان رهبران سیاسی و طراحی پیام های استراتژیک در بافت های سیاسی و دیپلماتیک به کار رود.

کلیدواژه ها:

نشانگر گفتمانی ، گفتمان سیاسی ، تحلیل انتقادی گفتمان ، زبان شناسی شناختی ، دکتر مسعود پزشکیان ، تحلیل پیکره محور