اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر فرسودگی تحصیلی و حساسیت بین فردی در دانشجویان

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر فرسودگی تحصیلی و حساسیت بین فردی در دانشجویان بود. این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز (ورودی ۱۴۰۳) بود که ۷۲ نفر از آنان به صورت در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۳۶ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش ذهن آگاهی قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی (برسو و همکاران، ۱۹۹۷) و پرسشنامه حساسیت بین فردی (بویس و پارکر، ۱۹۸۹) بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش ذهن آگاهی تاثیر معناداری بر کاهش فرسودگی تحصیلی کل (F=۵۷.۹۰, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۶۵۹)، مولفه های خستگی (F=۲۵.۹۲, p<۰.۰۰۱) و ناکارآمدی (F=۱۶.۷۴, p<۰.۰۰۱) دارد، اما مولفه بی علاقگی کاهش معناداری نداشت (p=۰.۰۶۵). همچنین، آموزش ذهن آگاهی به کاهش معنادار نمره کل حساسیت بین فردی (F=۳۵.۴۵, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۵۴۲) و مولفه های آگاهی بین فردی، کمرویی و خوددرونی شکننده منجر شد، در حالی که مولفه های نیاز به تایید و اضطراب جدایی تفاوت معناداری نشان ندادند. آموزش ذهن آگاهی می تواند به عنوان مداخله ای موثر برای کاهش فرسودگی تحصیلی و بهبود تنظیم هیجانی–اجتماعی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد، به ویژه در کاهش مولفه های خستگی، ناکارآمدی و کمرویی. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر فرسودگی تحصیلی و حساسیت بین فردی در دانشجویان بود. این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز (ورودی ۱۴۰۳) بود که ۷۲ نفر از آنان به صورت در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۳۶ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش ذهن آگاهی قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی (برسو و همکاران، ۱۹۹۷) و پرسشنامه حساسیت بین فردی (بویس و پارکر، ۱۹۸۹) بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش ذهن آگاهی تاثیر معناداری بر کاهش فرسودگی تحصیلی کل (F=۵۷.۹۰, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۶۵۹)، مولفه های خستگی (F=۲۵.۹۲, p<۰.۰۰۱) و ناکارآمدی (F=۱۶.۷۴, p<۰.۰۰۱) دارد، اما مولفه بی علاقگی کاهش معناداری نداشت (p=۰.۰۶۵). همچنین، آموزش ذهن آگاهی به کاهش معنادار نمره کل حساسیت بین فردی (F=۳۵.۴۵, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۵۴۲) و مولفه های آگاهی بین فردی، کمرویی و خوددرونی شکننده منجر شد، در حالی که مولفه های نیاز به تایید و اضطراب جدایی تفاوت معناداری نشان ندادند. آموزش ذهن آگاهی می تواند به عنوان مداخله ای موثر برای کاهش فرسودگی تحصیلی و بهبود تنظیم هیجانی–اجتماعی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد، به ویژه در کاهش مولفه های خستگی، ناکارآمدی و کمرویی.

کلیدواژه ها:

آموزش ذهن آگاهی ، فرسودگی تحصیلی ، حساسیت بین فردی ، دانشجویان