حقوق کودک در رابطه با حضانت در حقوق ایران و اسناد بین المللی

حضانت به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای حقوق خانواده، بیانگر رابطه ای عمیق میان حقوق والدین و مصالح کودک است. در حقوق ایران، حضانت نه صرفا حقی برای والدین بلکه تکلیفی قانونی و اخلاقی محسوب می شود که هدف آن تامین سلامت جسمی، روانی و تربیتی کودک است. قانون گذار ایرانی در مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۹ قانون مدنی و سایر مقررات مرتبط، مصلحت طفل را محور تصمیم گیری های قضایی و خانوادگی قرار داده است. از دیدگاه فقه امامیه نیز، حضانت بر پایه ی حفظ نسب، عاطفه مادری و تامین منافع کودک تفسیر می شود. در این پژوهش، مفهوم و مبانی حضانت، حقوق مالی و غیرمالی مرتبط با آن، و جایگاه مصلحت کودک در نظام حقوقی ایران مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مطالعه نشان می دهد که حقوق ایران، ضمن توجه به اصول دینی و اخلاقی، در موارد متعددی با معیارهای جهانی حمایت از کودک هم راستا است. با این حال، کاستی هایی نظیر عدم پیوستن ایران به برخی معاهدات بین المللی، نداشتن سازوکارهای حمایتی اجتماعی گسترده، و نبود تعریف دقیق از مفهوم «مصلحت عالیه کودک» همچنان چالش برانگیز است. به طور کلی، حضانت در نظام حقوقی ایران بر پایه ی دو رکن اساسی یعنی حفظ مصلحت کودک و پایبندی والدین به وظایف تربیتی و حمایتی استوار است. تقویت بعد حمایتی از کودک، ایجاد رویه های واحد در محاکم و بازنگری در برخی مواد قانون مدنی می تواند زمینه ساز هم گرایی بیشتر میان موازین داخلی و استانداردهای جهانی حمایت از حقوق کودک گردد.

کلیدواژه ها:

حضانت ، حقوق ایران ، اسناد بین الملل ، حمایت از کودک