راهکارهای بازدارنده و پیشگیرانه در جهت جلوگیری ازتروریسم اتمی با رویکرد حقوق کیفری ایران و بین الملل

بیان مساله تحول در ماهیت و شکل جرائم در قرن حاضر ناشی ازفرآیند جهانی شدن بوده و جرائم نیز به فراخور تغییرات حادث شده، دارای ابعاد فراملی و بین المکللی شده اند. از مهمترین این جرایم تروریسم است که معمولا وقوع آن همراه با سازمان یافتگی و استفاده ازفناوری های نوین می باشد و این ویژگی ها به صعوبت امر مبارزه و پیشگیری ازآن افزوده است. تروریسم هسته ای از خطرناک ترین انواع تروریسم است که به خصوص در اواخر قرن بیستم با فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی و احتمال سرقت یا مفق.ودیت مواد هسته ای و به دلیل وسیع بودن تهدیدات مادی و معنوی ناشی از آن، مورد توجه حقوقدانان و مجامع بین المللی واقع شده است، لذا اتخاذ تدابیر موثر به خصوص در مرحله پیشگیری، امری اجتناب ناپذیر بوده و لازم است، نهادهای ملی و بین المللی اقدامات پیشگیرانه خود را با تمام امکانات، مدیریت کنند. بدین ترتیب، با توجه به آثار مخرب مادی و معنوی این نوع تروریسم، مبارزه و به خصوص پیشگیری ازآن مورد توجه مجامع بین المللی است. شورای امنیت در قطعنامه ۱۵۴۰ مصوب ۲۰۰۴ دولت ها را ملزم نمود تا با اتخاذ تدابیری در جهت کنترل و حفاظت از مواد هسته ای و جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته ای با تصویب بین المللی سرکوب اعمال تروریسم در سال ۲۰۰۵ به اوج خود رسید. این کنوانسیون که سیزدهمین کنوانسیون بین المللی ضد تروریسم سازمان ملل متحد محسوب می شود با رویکردی جامع درصدد است با گسترش همکاری های بین الملی برای پیشگیری و سرکوب تروریسم هسته ای، چارچوبی برای اقدامات ملی و منطقه ای دولت ها باشد. با لازم الاجرا شدن این کنوانسیون در سال ۲۰۰۷، مباحث پیشگیری ازاین پدیده خطرنام مورد توجه قرار گرفات. ایران، با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی سیاسی که در منطقه دارد، تهدیداتی ازرشد سریع گروه های تروریستی از جمله داعش را در مرهای خود احساس می کند که این تهدیدات با پیشرفت های کشور در عرصه فناوری هسته ای همراه بوده است، لذا توجه به حفاظت از تاسیسات و پیشگیری از جملات تروریستی این گروه های خطرناک که متاسفانه در سال های اخیر به انواع تسلیحخات مخرب دست یافته و درصدد دستیابی به تسلیخات هسته ای و شیمیایی نیز است، امری مهم و اجتناب ناپذیر است. در این نوشته به اهم تدابیر بین المللی که در برابر تروریسم هسته ای می توان به کاربرد اشاره می شود. آنچه در این پژوهش مورد ملاحظه قرار می گیرد، مطالعه، بررسی و سنجش مبانی، اصول، قواعد و هنجارهای بین المللی در قبال تروریسم هسته ای و راهکارهای بازدارنده و پیشگیرانه است. در این پژوهش سعی بر آن شده تا با تعمیق در مطالعات نسبت به منابع و ماخذ موجود در این زمینه، وضعیت،، جایگاه و نیز آموزنده موازین کیفری حقوق بین الملل هسته ای با توجه به سوال اصلی پژوهش: راهکارهای بازدارنده و پیشگیرانه در جهت جلوگیری ازتروریسم اتمی با رویکرد حقوق کیفری ایران و بین الملل، مورد ارزیابی قرار گیرد. چرا که، آینده این شاخه نوین از حقوق بین الملل عمومی موسوم به «حقوق بین الملل کیفری هسته ای» که با تعادل و برقراری پیوند میان حقوق بین الملل کیفری و حقوق هسته ای پدیدار شده است. امروزه در جهان کنونی از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است، چرا که در جامعه بین الملل با دلیل فقدان اجماع قابل پذیرش مبان دولت ها در خقوق چگونگی استفاده صلج آمیز از مواد هسته ای و پرتوزا، موجب ایجاد تهدیدها و چالش هایی را فراهم نموده است. مفهوم شناسی «تروریسم اتمی» یکی از موضوعات بسیار مهم و چالش برانگیز دنیای امروز که در قرن حاضر مطرح شده، بحث « تروریسم اتمی ».است با عنایت به اینکه تروریسم و اقدامات تروریستی در دنیای غرب بسیار به چشم می خورد و همچنین پیشرفت و دست یافی به آخرین فنآوری های روز در جهت هر چه بیشتر رسیدن به این گونه اهداف ضد بشری، تروریسم هسته ای نیز در جهت و راستای آن نیز به وجود آمده است. مع الوصف تروریسم هسته ای از خود تروریسم به طورکلی، به لحاظ ماهوی زیاد به دور نمی باشد. تروریسم هسته ای در واقع رعب و وحشتی است که به واسطه یک ماده یا وسیله ای هسته ای به وجود می آید. برای مثال زمانی که یک فرد یا گروه تروریستی از مواد یا وسایل هسته ای در جهت ایجاد رعب و وحشت در میان عموم مردم به منظور دست یافتن به اهداف مورد نظر استفاده نماید و یا به عبارت دیگر زمانی که گروه های تروریستی از مواد و ادوات و تجهیزات هسته ای و رادیواکتیو برای ایجاد رعب و وحشت استفاده کنند، در آن صورت تروریسم هسته ای محقق می شود. تروریسم هسته ای را می توان این گونه تعریف کرد: استعمال مواد پرتوزا یا مواد انفجاری هسته ای یا تهدید به استفاده از آن توسط افراد یا گروه های خارج از کنترل دولت به منظور ایجاد وحشت و انجام اقدامات تروریستی یا تهدید به انجام آن علیه تاسیسات هسته ای. این تعریف متشکل از دو جزء است که جزء نخست عبارت است از استعمال ابزار یا مواد هسته ای توسط افراد و گروه ها برای ایجاد رعب و وحشت که مسبوق به تولید، ساخت یا قاچاق این مواد است و جزء دوم نیز شامل حمله به تاسیسات هسته ای یا منفجر ساختن آنها برای ایجاد رعب و وحشت در میان عموم مردم. در اسناد و کنوانسیون های بین المللی هم از جمله کنوانسیون بین المللی سرکوب اقدامات تروریسم هسته ای مورخ ۴ آوریل ۲۰۰۵ تعریفی از تروریسم هسته ای در ماده ۲ و بندهای آن کنوانسیون ارائه شده که به نظر می رسد این تعریف، تعریف جامع و مانعی از تروریسم هسته ای نباشد بلکه می تواند مصداق یا مصادیقی از

کلیدواژه ها:

تروریسم اتمی ، حقوق کیفری ، تروریسم هسته ای ، مواد هسته ای ، حقوق بین الملل