الگوهای روان شناختی شبکه های جرم سازمان یافته: چهارچوبی برای تحلیل چندسطحی رفتار مجرمانه

شبکه های جرم سازمان یافته طی دهه های اخیر از الگوهای رفتاری خطی و ساده فاصله گرفته و به ساختارهایی پیچیده، سیال و چندلایه تبدیل شده اند. این تحول موجب شده روان شناسی کیفری، به عنوان یکی از کارآمدترین ابزارهای فهم رفتارهای مجرمانه، به سمت «تحلیل چندسطحی» و استخراج «الگوهای روان شناختی» حرکت کند؛ الگوهایی که در سطوح فردی، میان فردی و ساختاری قابل ردیابی هستند و می توانند به عنوان شاخص های پیش بینی گر در فهم، مهار و کنترل شبکه های سازمان یافته مورد استفاده قرار گیرند. این پژوهش با اتکا به رهیافت ترکیبی دادهمحور شامل تحلیل اسنادی، مرور نظام مند پژوهش ها، و مدل سازی رفتاری مبتنی بر ۳۸ پرونده کیفری تلاش می کند چارچوبی جامع برای شناسایی و تحلیل این الگوها پیشنهاد کند. یافته ها نشان می دهد که شبکه های سازمان یافته دارای «هسته روانی مشترک» هستند که از پنج مولفه اصلی تشکیل می شود: انسجام هیجانی درون گروهی، دشمن انگاری بیرونی، عقلانیت ابزاری، تقسیم نقش روان شناختی، و فرآیند مشروعیت بخشی داخلی. همچنین داده های این پژوهش آشکار می سازد که الگوهای روان شناختی نه تنها در سطح فردی (مانند انگیزه، هویت و ادراک خطر)، بلکه در سطوح میانی (روابط قدرت، وفاداری، تقویت اجتماعی) و ساختاری (کنترل شبکه ای، اقتصاد جرم، الگوهای انطباقی) نیز قابل استخراج است. تحلیل سه جدول اصلی پژوهش نشان می دهد که شاخص های شناختی–هیجانی در هسته شبکه تاثیر بیشتری بر پایداری و ظرفیت خشونت دارند تا عوامل صرفا اقتصادی. این پژوهش با ارائه یک چارچوب چندسطحی و کاربردی، مسیر تازه ای برای تحلیل رفتار شبکه های جرم سازمان یافته می گشاید و می تواند در سیاست گذاری قضایی، پروفایل سازی پیشرفته و پیش بینی گری خطر به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

الگوهای روان شناختی ، جرم سازمان یافته ، رفتار مجرمانه ، تحلیل چندسطحی ، روان شناسی کیفری