مسئولیت کیفری هوش مصنوعی در برابر رفتار های غیر قانونی

با گسترش فزاینده ی فناوری های هوش مصنوعی در حوزه های مختلف، از تصمیم گیری های اقتصادی و قضایی گرفته تا کاربردهای نظامی و اجتماعی، مسئله ی تعیین مسئولیت کیفری در قبال رفتارهای غیرقانونی این سامانه ها به یکی از چالش های بنیادین حقوق کیفری معاصر تبدیل شده است. از آن جا که هوش مصنوعی می تواند بدون مداخله ی مستقیم انسان تصمیماتی بگیرد که آثار مجرمانه دارند، نظام های حقوقی سنتی در تبیین عناصر مادی و معنوی جرم با دشواری مواجه اند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و تطبیقی، به بررسی امکان انتساب مسئولیت کیفری به هوش مصنوعی و یا به اشخاص دخیل در طراحی، نظارت و بهره برداری از آن می پردازد. یافته ها نشان می دهد که نظام حقوقی ایران هنوز فاقد چارچوب روشن در این زمینه است، در حالی که اتحادیه ی اروپا در حال تدوین مقرراتی برای پذیرش مسئولیت محدود و قراردادی سامانه های خودمختار است. در نتیجه، تدوین مقررات ملی بر پایه ی رویکرد آینده نگر و با لحاظ موازین اخلاقی و فقهی، ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ عدالت کیفری و امنیت اجتماعی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مسئولیت کیفری ، رفتارهای غیرقانونی