«وصف آمره» و «عام الشمول بودن» حقوق بنیادین بشر در نظام حقوق بشر بین المللی و اسلامی

زمینه و هدف: حقوق بنیادین بشر یکی از مفاهیم مهم در فضای حقوق بشر محسوب می­گردد که دارای آثار گسترده­ای در حوزه­های مختلف حقوق بشر و بین ­الملل می­ باشد. هدف از پژوهش حاضر تبیین وصف آمره و عام­ال شمول بودن حقوق بنیادین بشر در چارچوب حقوق بشر بین ­المللی و اسلامی می­باشد. مواد و روش ­ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش آن به صورت توصیفی تحلیلی با ابزار کتابخانه­ای میباشد. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است. یافته­ ها: الزام آوری مطلق و غیرقابل تخطی بودن حقوق بنیادین بشر یک ویژگی مشترک در نظام حقوق بشر بین­ المللی و اسلامی محسوب می­گردد. در نظام حقوق بین الملل، این حقوق در قالب قواعد آمره به گونه ای تعریف شده اند که در هیچ حالت و شرایطی نمی تواند آن ها را نقض یا معلق نمود. این الزام آوری در نظام حقوق بشر اسلامی نیز مبتنی بر نصوص قطعی قرآن و سنت و اصول فقهی محکم است که حفظ کرامت انسانی و حقوق اساسی را واجب و غیرقابل تعطیل می داند. نتیجه­: ویژگی های اساسی حقوق بنیادین بشر، یعنی الزام آوری مطلق، جهان شمولی، منبع برتر، ماهیت جمعی و فراگیر و وجود سازوکارهای نظارتی، آن ها را به مصادیق بارز قواعد آمره و تعهدات عام الشمول در هر دو نظام حقوق بشر بین المللی و اسلامی تبدیل کرده است.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر ، حقوق بنیادین بشر ، کرامت انسانی ، قواعد آمره ، تعهدات عام الشمول