تحلیل انتقادی کارکرد برنامه های درسی ابتدایی در مواجهه با بحران توجه و گسست شناختی کودکان معاصر

بحران توجه و گسست شناختی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های تربیتی کودکان معاصر، به طور فزاینده ای نظام های آموزشی، به ویژه برنامه های درسی آموزش ابتدایی را با پرسش های بنیادین مواجه ساخته است. گسترش زیست جهان دیجیتال، شتاب فزاینده اطلاعات، چندپارگی تجربه های زیستی و کاهش فرصت های تامل عمیق، الگوهای توجه، تمرکز و پردازش شناختی کودکان را دستخوش تغییرات اساسی کرده و موجب تضعیف پیوستگی شناختی، کاهش ظرفیت یادگیری معنادار و افت پایداری توجه شده است. در این میان، برنامه های درسی ابتدایی که نقشی محوری در شکل دهی بنیان های شناختی، عاطفی و هویتی کودکان دارند، اغلب بدون بازنگری انتقادی و هم سویی با شرایط نوپدید شناختی طراحی و اجرا می شوند.پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی انتقادی به واکاوی کارکرد برنامه های درسی ابتدایی در مواجهه با بحران توجه و گسست شناختی کودکان می پردازد. تمرکز اصلی این مطالعه بر بررسی میزان انطباق ساختار محتوا، شیوه های سازمان دهی یادگیری، منطق ارزشیابی و نقش معلم در برنامه های درسی با نیازهای شناختی کودکان در عصر توجه گریز است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که غلبه رویکردهای محتوامحور، تراکم مفاهیم، تاکید بر یادگیری سطحی و زمان بندی های غیرمنعطف آموزشی، نه تنها به کاهش کیفیت توجه و یادگیری عمیق منجر شده، بلکه گسست میان تجربه زیسته کودک و دانش مدرسه ای را تشدید کرده است. در مقابل، برنامه های درسی ای که بر معناپردازی، پیوند تجربه و یادگیری، ریتم شناختی کودک و فرصت های تاملی تاکید دارند، ظرفیت بالاتری برای ترمیم توجه و بازسازی پیوستگی شناختی نشان می دهند.نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازاندیشی بنیادین در فلسفه، اهداف و منطق طراحی برنامه های درسی ابتدایی تاکید دارد؛ به گونه ای که مدرسه از نهادی انتقال دهنده اطلاعات به فضایی برای پرورش توجه پایدار، تفکر عمیق و انسجام شناختی بدل شود. این مطالعه می تواند مبنایی نظری برای اصلاح سیاست های درسی و طراحی الگوهای آموزشی هم ساز با شرایط شناختی کودکان معاصر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ابتدایی ، بحران توجه ، گسست شناختی ، کودکان معاصر ، یادگیری معنادار ، تحلیل انتقادی