قصه گویی به عنوان ابزار انتقال ارزش های اخلاقی در فرهنگ ایرانی

قصه گویی از دیرباز یکی از مهم ترین شیوه های انتقال فرهنگ، باورها و ارزش های اخلاقی در جوامع انسانی بوده است و در فرهنگ ایرانی نیز جایگاهی ویژه داشته است. قصه ها در قالب روایت های شفاهی و مکتوب، همچون افسانه ها، حکایت ها، اسطوره ها و متون تعلیمی، نقش موثری در تربیت اخلاقی افراد، به ویژه کودکان و نوجوانان ایفا کرده اند. این پژوهش با هدف بررسی نقش قصه گویی در انتقال ارزش های اخلاقی در فرهنگ ایرانی و تحلیل ابعاد تربیتی آن انجام شده است. روش تحقیق به صورت کتابخانه ای و بر پایه تحلیل محتوای منابع داخلی، شامل آثار ادبی، متون دینی، حکایات تعلیمی و پژوهش های مرتبط با تعلیم و تربیت بوده است.یافته های این پژوهش نشان می دهد که قصه ها در فرهنگ ایرانی علاوه بر جنبه سرگرمی، حامل پیام های عمیق اخلاقی چون راست گویی، عدالت خواهی، وفاداری، احترام به بزرگ تر، نوع دوستی و پرهیز از ظلم هستند. آثاری همچون گلستان و بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی، مثنوی معنوی مولانا و کلیله و دمنه، نمونه های برجسته ای از کاربرد قصه در انتقال ارزش های انسانی و اخلاقی به شمار می روند (فردوسی، ۱۳۸۶؛ سعدی، ۱۳۸۹؛ مولوی، ۱۳۸۷). همچنین پژوهش های تربیتی نشان داده اند که قصه گویی می تواند در رشد هیجانی، تقویت همدلی، افزایش درک اخلاقی و شکل گیری هویت فرهنگی کودکان تاثیر چشمگیری داشته باشد (شریعتمداری، ۱۳۹۴؛ کریمی، ۱۴۰۰).

کلیدواژه ها:

قصه گویی ، ارزش های اخلاقی ، فرهنگ ایرانی ، تربیت اخلاقی ، ادبیات تعلیمی