نقش مشاوره مدرسه و کارگاه های آموزشی در کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان: یک مطالعه مروری تحلیلی

آسیب های اجتماعی دانش آموزان از مهم ترین چالش های نظام های آموزشی معاصر به شمار می آیند و می توانند پیامدهای منفی کوتاه مدت و بلندمدتی بر سلامت روانی، سازگاری اجتماعی و عملکرد تحصیلی آنان برجای گذارند. تغییرات سریع اجتماعی، گسترش رسانه های دیجیتال، فشارهای تحصیلی و تضعیف برخی کارکردهای حمایتی خانواده، ضرورت توجه جدی تر مدارس به پیشگیری و مداخله در این حوزه را دوچندان کرده است. مدرسه به عنوان نهادی محوری در فرایند تربیت و اجتماعی سازی، می تواند از طریق ارائه خدمات مشاوره ای تخصصی و اجرای کارگاه های آموزشی هدفمند، نقش تعیین کننده ای در کاهش آسیب های اجتماعی ایفا کند. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل نظام مند شواهد پژوهشی موجود درباره نقش مشاوره مدرسه و کارگاه های آموزشی در پیشگیری و کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان است. این مطالعه به روش مروری تحلیلی انجام شد. بدین منظور، مطالعات معتبر داخلی و بین المللی منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ از پایگاه های اطلاعاتی SID، ایرانداک، نورمگز، Google Scholar، ERIC و PubMed جست وجو شدند. پس از غربال گری اولیه و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۲۶ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته ها نشان می دهد که برنامه های مشاوره ای مدرسه محور و کارگاه های آموزشی، به ویژه زمانی که به صورت منظم، ساختارمند و متناسب با نیازهای رشدی دانش آموزان اجرا می شوند، تاثیر معناداری در کاهش رفتارهای پرخطر، مشکلات هیجانی و ضعف مهارت های اجتماعی دارند. این مداخلات عمدتا از طریق تقویت مهارت های زندگی، خودتنظیمی هیجانی و افزایش احساس حمایت اجتماعی عمل می کنند. در مجموع، نتایج این مطالعه بر ضرورت نهادینه سازی خدمات مشاوره ای و برنامه های آموزشی پیشگیرانه در مدارس تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آسیب های اجتماعی دانش آموزان ، مشاوره مدرسه ، کارگاه های آموزشی ، مداخلات مدرسه محور ، پیشگیری اجتماعی