نقض مرزهای اخلاقی و سوءاستفاده جنسی در روان درمانی: یک مطالعه مروری

سوءاستفاده و استثمار جنسی مراجعین یکی از بدترین مثال های نقض اصول اخلاقی در اتاق درمان است. رعایت اصول اخلاقی در هر حرفه و شغلی ضروری است؛ اما در روان درمانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ایجاد و توسعه قوانین اخلاقی در درمان پزشکی و روان درمانی تاریخچه ای قدیمی دارد؛ بااین حال هنوز از منظر مکاتب درمانی و رویکردهای اخلاقی مختلف ابهامات قابل توجهی در مورد رفتارهای مناسب و نامناسب بین درمانگر و مراجع وجود دارد که باتوجه به ملاحظات فرهنگی، مذهبی و اجتماعی نیازمند بررسی دقیق تر است. هدف این مطالعه بررسی ابعاد مختلف موضوع سوءاستفاده جنسی از مراجعین و حدومرز این موضوع در حرفه روان شناسی و مشاوره از منظر نظریه پردازان و دیدگاه های مختلف از جمله واقع نگری و نسبی نگری اخلاقی است. روش پژوهش این مطالعه مروری-کتابخانه ای است. مقالات مرتبط با کلیدواژه هایی مانند اخلاق حرفه ای، روان درمانی، اصول اخلاقی، و سوءاستفاده جنسی مراجعین بدون محدودیت زمانی در پایگاه های معتبر آکادمیک Google Scholar، PubMed، و ScinceDirect جستجو و ۲۲ مقاله پس از بررسی میزان مرتبط بودن با موضوع انتخاب شدند. جستجوی مشابه در پایگاه های ایرانی SID و Magiran خلا پژوهشی موجود در این حوزه را آشکار ساخت؛ چراکه حتی یک مقاله فارسی مرتبط در این حیطه یافت نشد و تنها یافته فارسی و مرتبط با بحث، نظام نامه اخلاقی روان شناسان و مشاوران بود که توسط سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور منتشر شده است. یافته ها نشان داد که رویکردهای درمانی در اصل اخلاقی ممنوعیت سوءاستفاده و داشتن رابطه جنسی با درمانجویان هم نظر هستند و تنها می توانند در تفسیر مصادیق سوءاستفاده جنسی (برای مثال لمس کردن، به کاربردن الفاظ صمیمانه، ارتباط در بیرون اتاق درمان و....) تفاوت هایی داشته باشند. استثمار جنسی غالبا بین درمانگر مرد و مراجع زن رخ می دهد و عوامل زمینه ساز مانند سابقه سوءاستفاده یا غفلت در کودکی، اختلالات شخصیتی خاص و سایر عوامل روان شناختی می توانند در وقوع این پدیده موثر باشند. در نهایت اگرچه پیشگیری کامل از این تخلفات ممکن نیست، اما پیشگیری از نقض مرزهای اخلاقی نیازمند آموزش مستمر، نظارت دقیق و برنامه های پیگیری و غربالگری جدی هم برای مراجعان و هم درمانگران است.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای ، روان درمانی ، اصول اخلاقی ، سوءاستفاده جنسی