بررسی نقش طنز در موفقیت و ماندگاری شعرهای کودک منوچهر احترامی با تکیه بر مجموعه اشعار حسنی

منوچهر احترامی از قدیمی ترین و موفق ترین نویسندگان و سرایندگان ادبیات کودک و نوجوان ایران است که مجموعه شعرهایش به ویژه مجموعه حسنی نگو یه دسته گل او پس از انقلاب اسلامی تا به امروز، با تیراژ چندمیلیونی همچنان یکی از محبوب ترین آثار شعر کودک به شمار می رود. با وجود اینکه عوامل گوناگونی در موفقیت و ماندگاری اشعار او موثر بوده اند؛ اما به نظر می رسد کاربست طنز و شگردهای گوناگون آن نیز نقش مهمی در ماندگاری آثارش داشته باشد. طنز احترامی به دلیل جهان شمول بودن و سخن گفتن از جهان واقعی کودکان، در گام نخست با کشف ها و موقعیت های طنزآمیزی که دارد با کودک همراه گشته، ارتباط عاطفی عمیقی با او برقرار می سازد سپس با تکیه بر اندیشه و تخیل خاص کودکان، احساس لذت و هیجانی در وجود کودک برمی انگیزاند که تاثیر آن تا سال ها حتی یک عمر باقی می ماند. لذا هدف مشخص این جستار، بررسی تاثیر شگردهای طنز در موفقیت و ماندگاری شعرهای کودک او به روش کتابخانه ای و توصیفی تحلیلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد یکی از عوامل موفقیت و ماندگاری شعر احترامی این است که افزون بر استفاده از شگردهای طنز ملموس و خودکاری مانند جناس، تحامق، بدیهه گویی، استعاره، ایجاز، کوچک نمایی و ... از شگردهای دیگری که مختص خود اوست همچون نگرش طنزآمیز، چرخش طنز، شخصیت های طنزآمیز، طنز موجود در فرهنگ عامه بهره برده است. یافته ها همچنین نشان می دهد از میان همین شگردهای خاص احترامی، طنز در ادبیات عامه بیشترین بسامد را در اشعارش داشته است. نکته دیگر آن که احترامی عمدتا با رویکرد سرگرمی، آموزشی و انتقادی طنز خود را پیش برده است.

کلیدواژه ها:

شعر کودک ، طنز موقعیت ، ماندگاری ، مجموعه حسنی ، منوچهر احترامی