واکاوی راهکارهای مترجمان فارسی در برگردان«فاء عطف ذکری»؛ تحلیلی گفتمانی ریشه ها و پیامدها

این پژوهش، راهکارهای مترجمان فارسی در برگردان «فاء عطف ذکری» و پیامدهای گفتمانی آن را واکاوی می کند. این حرف عطف که کارکرد اصلی آن نه بیان توالی، بلکه ایجاد معماری توضیحی و سلسله مراتبی (عطف مفصل بر مجمل) است، به دلیل نبود معادل واحد در فارسی، چالشی بنیادین برای مترجمان محسوب می شود. با روش توصیفی _ تحلیلی و رویکرد تحلیل گفتمان تطبیقی، سه آیه کلیدی در ترجمه های معاصر فارسی بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد راهکار غالب، نه «تسلسل بخشی» (روایی سازی) با «پس»، بلکه «هم پایه سازی» با «و» است. این راهکار به پدیده «تسطیح گفتمانی» می انجامد که ساختار سلسله مراتبی متن مبدا را به ساختاری خطی فرومی کاهد. راهکارهای اقلیت نیز شامل «تسلسل بخشی» (منجر به روایی سازی) و راهکار موفق «حفظ تفصیل» (با حذف رابط یا «که» تفسیریه) است. دو پدیده نخست به «تقلیل بلاغی» و از دست رفتن هنر بیانی متن اصلی می انجامند. در نتیجه، بازآفرینی موفق معماری بلاغی این ساختار، مستلزم ترجمه ای عملکردی است که در آن مترجم، در مقام تحلیلگر گفتمان، به جای یافتن معادل لغوی، کارکرد توضیحی متن مبدا را با ابزارهای متناسب زبان مقصد، مانند «فصل» و «که» تفسیریه، بازسازی کند.

کلیدواژه ها:

فاء عطف ذکری ، ترجمه قرآن ، تحلیل گفتمان ، انسجام توضیحی