تحلیل حقوقی و اخلاقی مسئولیت مربیان ورزشی در نظام حقوقی ایران

ورزش در جوامع امروزی به عنوان یکی از مهم ترین عرصه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شناخته می شود (Gardiner et al., ۲۰۱۵). مربیان ورزشی نقش کلیدی در تربیت، هدایت و سلامت ورزشکاران دارند و با گسترش حرفه ای شدن ورزش، مسئولیت های حقوقی و اخلاقی آنان نیز پیچیده تر شده است (حسینی، ۱۳۹۵). این مقاله با هدف بررسی مسئولیت مدنی، کیفری و اخلاقی مربیان در نظام حقوقی ایران، به تحلیل مبانی فقهی پرداخته و در پایان پیشنهادهایی برای اصلاحات قانونی و آموزشی ارائه می دهد (ابوالحمد، ۱۳۸۴؛ شریعتی، ۱۳۹۳).با افزایش تعاملات حقوقی در حوزه تربیت و هدایت ورزشکاران، مسئولیت مربیان ورزشی به عنوان عناصر کلیدی در فرآیند آموزش، نظارت و سلامت جسمی و روانی ورزشکاران اهمیت بیشتری یافته است (Cotten & Wolohan, ۲۰۱۶). این مقاله با بهره گیری از منابع قانونی، فقهی و رویه های قضایی، چارچوبی نظری برای تبیین جایگاه مربی در ساختار حقوقی کشور ارائه می دهد (جعفری لنگرودی، ۱۳۹۰؛ موسوی، ۱۳۹۶).در بخش نخست، مفاهیم بنیادین حقوق ورزشی و جایگاه مربی در روابط حقوقی ورزشی تبیین شده و سپس مسئولیت مدنی ناشی از تقصیر، بی احتیاطی یا ترک فعل مربیان در قبال آسیب های جسمی و روانی ورزشکاران بررسی می شود (صفایی، ۱۳۸۹؛ ایزدی، ۱۳۹۸). در ادامه، مسئولیت کیفری مربیان در مواردی مانند سهل انگاری، تهدید یا رفتارهای مخاطره آمیز تحلیل شده و با استناد به مواد قانونی و آراء قضایی، مصادیق عملی آن تشریح می گردد (دهقان، ۱۳۹۷؛ Smith, ۲۰۲۱) بخش فقهی مقاله نیز با استناد به قواعدی مانند ضمان، مباشرت، تسبیب و قاعده لاضرر، مسئولیت شرعی مربیان را در تربیت و نظارت بر ورزشکاران بررسی می کند (شریعتی، ۱۳۹۳؛ موسوی، ۱۳۹۶).در پایان، مقاله با ارائه مطالعات موردی داخلی و خارجی، نقش آموزش حقوقی در تربیت مربیان را برجسته کرده و پیشنهاد هایی برای اصلاحات قانونی، تدوین دستورالعمل های اخلاقی و ارتقای استاندارد های آموزشی ارائه می دهد (Anderson, ۲۰۱۷؛ عباسی، ۱۴۰۱). نتایج تحقیق نشان می دهد که فقدان چارچوب حقوقی منسجم و آموزش های تخصصی در حوزه مسئولیت مربیان، زمینه ساز بروز آسیب های جدی و دعاوی حقوقی در ورزش حرفه ای است (Baker, ۲۰۱۹). بنابراین، بازنگری در قوانین داخلی، بهره گیری از آموزه های فقهی و تطبیق با استانداردهای بین المللی، ضرورتی اجتناب ناپذیر در مسیر ارتقای نظام حقوقی ورزش ایران محسوب می شود (Peters, ۲۰۲۰؛ زارع، ۱۳۹۹).

کلیدواژه ها:

حقوق ورزشی ، مسئولیت مدنی ، مسئولیت کیفری ، اخلاق حرفه ای ، فقه اسلامی