تاثیر فناوری های نوین بر شفافیت و کارآمدی نظام قضایی

پیشرفت فناوری های نوین در دهه های اخیر، ساختار بسیاری از نهادهای حاکمیتی را دگرگون ساخته و نظام قضایی نیز از این تحول بی نصیب نمانده است. استفاده از فناوری های دیجیتال، هوش مصنوعی، بلاک چین و سامانه های الکترونیکی دادرسی، زمینه ای نو برای ارتقای شفافیت، تسهیل دسترسی به عدالت و افزایش کارآمدی در فرایند تصمیم گیری های قضایی فراهم کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و بررسی تطبیقی، به تحلیل تاثیر فناوری های نوین بر شفافیت و کارآمدی نظام قضایی ایران پرداخته است.بررسی ها نشان می دهد که فناوری های نوین، از طریق ثبت و آرشیو هوشمند پرونده ها، رصد عملکرد قضات، انتشار آرای قضایی به صورت شفاف، و کاهش بوروکراسی اداری، می توانند تا حد چشمگیری از اطاله دادرسی و بروز فساد اداری جلوگیری کنند. در عین حال، چالش هایی چون کمبود زیرساخت های حقوقی و فنی، نگرانی های مربوط به حریم خصوصی داده ها، و ضعف آموزش حقوق دیجیتال از مهم ترین موانع اجرای کامل عدالت هوشمند به شمار می روند.نتیجه تحقیق نشان می دهد که گذار به «عدالت الکترونیک» نه تنها ضرورت فنی بلکه الزام حقوقی است؛ زیرا تحقق عدالت در عصر دیجیتال بدون بهره گیری از فناوری های نوین ممکن نخواهد بود. بدین ترتیب، نهادینه سازی فناوری در نظام قضایی می تواند ضمن افزایش اعتماد عمومی، موجب تحقق موثرتر اصول دادرسی عادلانه و پاسخ گویی حاکمیت گردد.

کلیدواژه ها:

فناوری های نوین ، عدالت الکترونیک ، شفافیت قضایی ، کارآمدی نظام قضایی ، هوش مصنوعی ، بلاک چین