طراحی مدل تربیت سواد رسانه ای اخلاق محور برای کودکان نسل آلفا با تاکید بر پیشگیری از آسیب های شناختی و اجتماعی فضای مجازی

نسل آلفا، متولدین حدود سال ۲۰۱۰ به بعد، نخستین نسلی است که از بدو تولد با فناوری های هوشمند و محیط های دیجیتال درگیر می شود. رشد سریع دسترسی کودکان به دستگاه های دیجیتال و شبکه های اجتماعی فرصت های یادگیری جدیدی فراهم کرده، اما همزمان خطرات شناختی و اجتماعی متعددی از جمله کاهش توجه، اعتیاد به محتوا، شکل گیری هویت مجازی ناسالم و انزوا ایجاد کرده است. بنابراین تربیت سواد رسانه ای در دوره ابتدایی نیازمند رویکردی فراتر از آموزش مهارت های فنی است و باید به جنبه های اخلاقی، پیشگیرانه و تقویتی توجه کند.در این پژوهش، مدلی جامع برای تربیت سواد رسانه ای اخلاق محور طراحی شده که هدف آن ارتقای توانمندی های شناختی، اجتماعی و اخلاقی کودکان و پیشگیری از آسیب های شناختی و اجتماعی فضای مجازی است. مدل پیشنهادی مبتنی بر سه رکن اصلی است: آموزش عملی-تجربی متناسب با سن، حمایت خانوادگی-مدرسه ای، و سیاست ها و سازوکارهای حفاظتی. این مدل شامل پنج سطح مهارتی (آگاهی، تحلیل، تنظیم رفتار، مشارکت اخلاقی، مقاوم سازی) است که برای هر سطح، اهداف یادگیری، فعالیت های نمونه، ابزارهای آموزشی و شاخص های ارزیابی تعیین شده اند.پیاده سازی مدل با یک برنامه پایلوت ۱۲ ماهه طراحی شده و اثربخشی آن با شاخص های شناختی، عاطفی و رفتاری سنجیده می شود. نتایج مورد انتظار شامل افزایش خودکنترلی دیجیتال، بهبود مهارت های تفکر نقادانه، کاهش رفتارهای پرخطر آنلاین و تقویت مشارکت مثبت دانش آموزان در فضای مجازی است. این مدل همچنین چارچوبی عملیاتی برای معلمان، والدین و سیاست گذاران فراهم می آورد تا سواد رسانه ای دوره ابتدایی را از منظر اخلاقی و پیشگیرانه بهبود دهند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، نسل آلفا ، آموزش اخلاقی دیجیتال ، پیشگیری از آسیب های شناختی ، ایمنی دیجیتال کودکان ،