تحلیل نقش یادگیری مبتنی بر بازی های جدی در توسعه تفکر واگرا و تقویت حل مسئله پیچیده در دانش آموزان

پیشرفت های سریع فناوری و تغییر نیازهای آموزشی در قرن بیست ویکم ضرورت تحول اساسی در شیوه های یاددهی–یادگیری را برجسته کرده است. یکی از رویکردهای نوین که توجه پژوهشگران، برنامه ریزان درسی و معلمان را به خود جلب کرده، یادگیری مبتنی بر بازی های جدی است؛ بازی هایی که با هدفی فراتر از سرگرمی طراحی شده و ماموریت اصلی آن ها ارتقای یادگیری، تقویت مهارت های شناختی عمیق و ایجاد مشارکت فعال در فرایند آموزش است. در شرایطی که مدارس سنتی همچنان بر حفظیات و بازتولید مفاهیم تاکید دارند، محیط های یادگیری مبتنی بر بازی فرصت منحصربه فردی را فراهم می کنند تا دانش آموزان در مواجهه با چالش های پویا و سناریوهای واقع گرایانه، مهارت های تفکر سطح بالا را توسعه دهند.از میان مهارت های ضروری عصر جدید، تفکر واگرا و حل مسئله پیچیده جایگاهی کلیدی دارند؛ چراکه توانایی تولید ایده های نو، تحلیل موقعیت های چندبعدی و ارائه راه حل های خلاق برای مسائل بدون پاسخ مشخص را فراهم می کنند. بازی های جدی با ایجاد تجربه های تعاملی، بازخورد لحظه ای، امکان آزمون و خطا، خودتنظیمی، تصمیم گیری مستمر و همکاری گروهی، بستر مناسبی برای پرورش این مهارت ها فراهم می سازند. این بازی ها با فعال سازی هم زمان چند حوزه شناختی، ایجاد چالش های سطح بندی شده و فراهم کردن فضای امن برای تجربه شکست و موفقیت، موجب ارتقای انعطاف پذیری شناختی، تفکر خلاق، پشتکار آموزشی، تخیل سازنده و توانایی عبور از الگوهای ذهنی کلیشه ای می شوند.از منظر نظری، یادگیری بازی محور در چارچوب روان شناسی شناختی، نظریه سازنده گرایی، نظریه انگیزش خودتعیین گری و الگوی یادگیری تجربی قابل تبیین است. پژوهش ها نشان می دهند که بازی های جدی از طریق مشارکت فعال، افزایش احساس مالکیت بر یادگیری، تقویت انگیزش درونی و فراهم کردن بازنمایی های چندحسی از مفاهیم، یادگیری عمیق تری ایجاد می کنند. افزون بر این، شواهد میدانی حاکی از آن است که دانش آموزانی که در معرض بازی های آموزشی هدفمند قرار می گیرند، در مقایسه با دانش آموزان در محیط های سنتی، سطوح بالاتری از نوآوری شناختی، نظم ذهنی، مهارت برنامه ریزی، تفکر تحلیلی، مهارت ارتباطی و استقامت ذهنی از خود نشان می دهند.

کلیدواژه ها:

بازی های جدی ، تفکر واگرا ، حل مسئله پیچیده ، یادگیری مبتنی بر بازی ، خلاقیت ، انگیزش درونی ، مهارت های قرن ۲۱ ، آموزش ابتدایی