اثر شرط فاسخ بر قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران و فقه امامیه با تاکید بر انحلال قرارداد و زوال تعهدات

شرط فاسخ به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای انعطاف پذیری در قراردادها، نقش کلیدی در تضمین حقوق طرفین و انحلال قرارداد در شرایط خاص ایفا می کند. این شرط در فقه امامیه و حقوق ایران، به طرفین امکان می دهد تا با تحقق شرایط معین، تعهدات خود را متوقف و قرارداد را منحل کنند. بررسی قواعد عمومی قراردادها نشان می دهد که شرط فاسخ، علاوه بر ایجاد امکان فسخ، تاثیر مستقیمی بر زوال تعهدات، بازگشت عوضین و جبران خسارت دارد. در فقه امامیه، شرط فاسخ مبتنی بر اصول عقد و ایقاع و رعایت عدالت و مصالح طرفین است و آثار آن تنها پس از اعلام اراده طرف دارای حق فسخ تحقق می یابد. در حقوق ایران، مطابق ماده ۲۳۵ قانون مدنی، شرط فاسخ مشروع و معتبر است و تحقق آن موجب فسخ قرارداد و زوال تعهدات طرفین می شود، هرچند اجرای آن نیازمند تشریفات قانونی و اعلام اراده است. مقایسه تطبیقی نشان می دهد که حقوق ایران، با استفاده از ظرفیت های فقه امامیه و الگوبرداری از تجربه حقوق مدنی مدرن، می تواند چارچوب قانونی روشن تر و کارآمدتری برای شرط فاسخ ایجاد کند. یافته ها نشان می دهد که شرط فاسخ نه تنها ابزاری برای فسخ قرارداد است، بلکه نقش مهمی در تضمین عدالت، بازگرداندن عوضین و جبران خسارت دارد و ضرورت بازبینی قوانین و مقررات برای تسهیل اجرای آن را نشان می دهد

کلیدواژه ها:

شرط فاسخ ، انحلال قرارداد ، زوال تعهدات ، فقه امامیه ، حقوق ایران