نقش سامانه مودیان در تحول دیجیتال نظام مالیات بر ارزش افزوده ایران: چالش ها، پیامدها و الزامات اجرایی

مالیات بر ارزش افزوده به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای تامین مالی پایدار دولت ها، نقش بسزایی در افزایش شفافیت اقتصادی، کاهش فرار مالیاتی و ارتقای عدالت مالیاتی ایفا می کند. در ایران، اجرای این نوع مالیات از سال ۱۳۸۷ آغاز شد و در سال های اخیر با استقرار «سامانه مودیان» وارد مرحله ای نوین از دیجیتالی سازی و نظارت هوشمند شده است. با وجود این، تجربه اجرایی نشان می دهد که تحقق کامل اهداف قانون مالیات بر ارزش افزوده همچنان با چالش های فنی، نهادی، فرهنگی و رفتاری مواجه است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مروری و با تکیه بر مبانی نظری، تجارب بین المللی و پیشینه پژوهش های داخلی و خارجی، به بررسی چالش های اجرای فراگیر مالیات بر ارزش افزوده در بستر سامانه مودیان می پردازد. نتایج نشان می دهد که ضعف زیرساخت های فناوری اطلاعات، پیچیدگی قوانین و مقررات، کمبود آموزش و فرهنگ مالیاتی، و مقاومت رفتاری برخی مودیان از مهم ترین موانع تمکین مالیاتی هستند. در نهایت، مقاله بر ضرورت توسعه زیرساخت های دیجیتال، اصلاح مقررات، آموزش مستمر مودیان و تقویت اعتماد عمومی به نظام مالیاتی به عنوان الزامات موفقیت سامانه مودیان تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مالیات بر ارزش افزوده ، سامانه مودیان ، تمکین مالیاتی ، دیجیتالی سازی نظام مالیاتی ، شفافیت اقتصادی