‎ حریم خصوصی و تعامل اجتماعی در خانه های سنتی ایران

خانه های سنتی ایران بر پایه نظامی از سازمان دهی فضایی شکل گرفته اند که در آن حفظ حریم خصوصی و امکان تعامل اجتماعی به صورت هم زمان و مکمل مورد توجه قرار گرفته است. در این معماری، فضاها نه به صورت مجزا و مستقل، بلکه در قالب یک پیوستار سلسله مراتبی از عمومی تا خصوصی سامان یافته اند و عناصر واسطه ای نقشی اساسی در تنظیم روابط فضایی، رفتاری و اجتماعی ایفا می کنند. این رویکرد، بازتابی از ارزش های فرهنگی، اجتماعی و دینی جامعه ایرانی است که خانواده و محرمیت آن جایگاهی بنیادین دارد، اما در عین حال، خانه به عنوان فضایی کاملا گسسته از اجتماع تعریف نمی شود.هدف این پژوهش، تبیین نقش سلسله مراتب فضایی و فضاهای واسطه در تحقق هم زمان حریم خصوصی و تعامل اجتماعی در خانه های سنتی ایران است. پرسش اصلی مقاله آن است که فضاهای واسطه ای نظیر هشتی چگونه در ساختار فضایی خانه های سنتی، به ویژه خانه های اعیانی دوره قاجار تهران، به کنترل دید، دسترسی و تنظیم سطوح مختلف تعامل اجتماعی کمک کرده اند. سلسله مراتب فضایی در خانه های سنتی ایران چگونه به حفظ حریم خصوصی و تنظیم تعاملات اجتماعی کمک می کند؟ فضاهای واسطه ای مانند هشتی، دالان و ایوان چه نقشی در کنترل دید، دسترسی و میزان تعامل اجتماعی در خانه های سنتی دارند؟روش تحقیق: توصیفی–تحلیلی بوده و بر مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد تاریخی و تحلیل نمونه های شاخص خانه های اعیانی دوره قاجار تهران استوار است.

کلیدواژه ها:

حریم خصوصی ، تعامل اجتماعی ، خانه سنتی ایرانی ، اندرونی ، بیرونی ، هشتی