تحلیل تاثیر کیفیت فضاهای شهری و معماری بر تجربه اجتماعی گردشگران (مطالعه موردی: شهر زنجان)

کیفیت فضاهای شهری و معماری به عنوان مولفه های کلیدی محیط ساخته شده، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری تجربه اجتماعی گردشگران و وفاداری آنان به مقاصد شهری ایفا می کنند. این پژوهش با هدف تحلیل روابط علی میان کیفیت فضاهای شهری، کیفیت معماری و تجربه اجتماعی گردشگران در شهر زنجان انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع میدانی کمی–تحلیلی با رویکرد بین رشته ای معماری–شهرسازی–گردشگری است و داده ها از طریق ۳۰۰ پرسشنامه معتبر گردآوری شد. متغیرهای پژوهش شامل خوانایی فضایی، دسترسی پذیری، سرزندگی شهری، انسجام و کیفیت معماری و تجربه اجتماعی گردشگران بودند که با مقیاس لیکرت پنج درجه ای سنجش شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم افزار AMOS نسخه ۲۸ انجام گرفت. نتایج نشان داد که خوانایی فضایی (r=۰.۵۲)، دسترسی پذیری (r=۰.۵۴) و سرزندگی شهری (r=۰.۵۴) تاثیر مثبت و معناداری بر تجربه اجتماعی گردشگران دارند (p<۰.۰۰۱)، در حالی که کیفیت و انسجام معماری با بیشترین شدت اثر، قوی ترین رابطه را با تجربه اجتماعی گردشگران نشان داد (r=۰.۵۶, p<۰.۰۰۱). یافته های مدل ساختاری حاکی از آن است که تجربه اجتماعی گردشگران نقش میانجی معناداری در ارتباط میان کیفیت محیط شهری و قصد بازگشت گردشگران ایفا می کند (β=۰.۵۸, p<۰.۰۰۱) و کیفیت فضاهای شهری نیز با کیفیت معماری همبستگی مثبت و معناداری دارد .(r=۰.۴۸, p<۰.۰۰۱) شاخص های برازش مدل CFI>۰.۹۰)، RMSEA<۰.۰۸ ) برازش مناسب مدل مفهومی پژوهش را تایید می کنند. نتایج این مطالعه نشان می دهد که ارتقای هم زمان خوانایی فضایی، سرزندگی شهری و انسجام معماری می تواند به طور معناداری تجربه اجتماعی گردشگران و وفاداری آنان را تقویت کند. نوآوری این پژوهش در ارائه چارچوب تحلیلی یکپارچه ای است که پیوند میان طراحی شهری، معماری و تجربه اجتماعی گردشگران را در یک شهر متوسط ایرانی تبیین می کند و می تواند مبنایی علمی برای سیاست گذاری گردشگری شهری و مداخلات طراحی محیطی در شهر زنجان و شهرهای مشابه فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تجربه اجتماعی گردشگران ، کیفیت فضاهای شهری ، کیفیت معماری ، سرزندگی شهری ، مدل سازی معادلات ساختاری ، زنجان