تحلیل عملکرد آسفالت شهری ایلام در شرایط اقلیمی کوهستانی و راهکارهای افزایش دوام روسازی ها

عملکرد روسازی های آسفالتی در شهر ایلام، به دلیل استقرار این شهر در محدوده ای کوهستانی با نوسانات دمایی شدید، رطوبت متغیر و شیب قابل توجه شبکه معابر، با چالش های جدی در دوام و پایداری مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر سه مولفه اصلی اقلیمی–توپوگرافی شامل دماهای بسیار بالا در تابستان، سرمای ناگهانی و یخبندان های زمستان، رطوبت ناشی از بارش های فصلی و رواناب سطحی، و شیب های تند معابر شهری بر کاهش عمر مفید آسفالت انجام شده است. نتایج نشان می دهد که تنش های ناشی از انبساط و انقباض مکرر در اثر اختلاف دمای روز و شب، یکی از عوامل آغاز ترک های شبکه ای و طولی در روسازی محسوب می شود. همچنین افزایش رطوبت در سطح و لایه های زیرین باعث جداشدگی مصالح، کاهش چسبندگی قیر–سنگدانه و ایجاد حفره های آسفالتی می شود. در معابر شیب دار نیز فشار وارده از حرکت خودروها و تجمع آب در نقاط پایین دست، موجب شستگی مصالح و تسریع فرسایش سطحی می گردد. بررسی میدانی خیابان های اصلی ایلام نشان می دهد که ترکیب فعلی آسفالت، فاقد اصلاح گرهای لازم برای تحمل گستره دمایی بالا و رطوبت است و همین موضوع هزینه های نگهداری و لکه گیری را افزایش داده است. برای افزایش دوام روسازی، پژوهش حاضر چند راهکار عملی پیشنهاد می کند: استفاده از قیر اصلاح شده با پلیمرها و الیاف، افزایش مقاومت حرارتی از طریق بهبود دانه بندی و کاهش حساسیت به رطوبت با افزودنی های ضدجداشدگی؛ به کارگیری طرح اختلاط ویژه مناطق شیب دار با درصد قیر کمتر و مصالح مقاوم تر؛ اجرای لایه های درزگیر حرارتی به صورت دوره ای؛ بهبود سیستم های جمع آوری آب های سطحی برای جلوگیری از نفوذ رطوبت؛ و استفاده از روکش های نازک حفاظتی جهت تاخیر در روند پیرشدگی آسفالت. در کنار این اقدامات فنی، کنترل هزینه های نگهداری مستلزم ایجاد نظام پایش هوشمند خرابی ها و اولویت بندی مرمت براساس شدت آسیب و حجم تردد است تا منابع مالی محدود شهرداری به صورت هدفمند مصرف شود. در مجموع، یافته ها تاکید می کنند که افزایش دوام روسازی در شرایط اقلیمی خاص ایلام، تنها با اصلاح ترکیب آسفالت، تطبیق طرح اختلاط با شیب معابر، و ارتقای نگهداری پیشگیرانه امکان پذیر است و می تواند منجر به کاهش قابل توجه هزینه های ترمیم سالانه و افزایش کیفیت سواری شهروندان شود.

کلیدواژه ها:

اقلیم کوهستانی ، دوام روسازی ، آسفالت ایلام ، نوسانات دمایی ، رطوبت و بارش ، شیب معابر ، اصلاح قیر ، نگهداری پیشگیرانه