ادغام تاب آوری اقلیمی در طرح های کالبدی–راهبردی شهرداری: چارچوب عملیاتی برای واحد امور طرح های کالبدی و راهبردی

تغییرات اقلیمی، شهرهای ایران را با تهدیدهای نوظهوری چون تشدید خشکسالی های بی سابقه، سیلاب های ناگهانی شهری و گرمایش حرارتی شدید روبرو ساخته است. بر اساس گزارش های سازمان هواشناسی ایران، میانگین دمای کشور از دهه ۱۳۴۰ تاکنون حدود دو درجه افزایش یافته و پیش بینی ها حاکی از گرمایش اضافی تا دو و شش دهم درجه تا سال ۲۰۳۰ است که تبخیر را تشدید و منابع آبی را تهدید می کند. این مقاله، چارچوبی عملیاتی نوآورانه برای ادغام ملاحظات تاب آوری اقلیمی در فرآیندهای تدوین و بازنگری طرح های کالبدی–راهبردی شهرداری پیشنهاد می دهد. با تاکید بر شناسایی مخاطرات پنهان مانند فرونشست اراضی و جزایر گرمایی شهری، ارزیابی آسیب پذیری لایه ای محله های حاشیه ای، اولویت بندی راهکارهای طبیعت محور همچون پارک های خطی و قنات های مدرن، و اجرای سیاست های انطباقی از طریق کمیته های فرابخشی، ابزارهای نوین تصمیم گیری مانند نقشه برداری جغرافیایی اطلاعاتی، شاخص های پایش انطباق پذیری حرارتی، و مکانیسم های همکاری میان شهرداری، سازمان حفاظت محیط زیست و جوامع محلی معرفی می شود. این چارچوب، بر پایه داده های مستند از منابع معتبر ایرانی مانند برنامه ملی مدیریت تغییرات اقلیمی سازمان حفاظت محیط زیست و گزارش های بین المللی همچون گزارش ارزیابی اثرات تغییرات اقلیمی بر شهرهای خاورمیانه، کارشناسان واحد امور طرح های کالبدی و راهبردی را برای خلق طرح هایی انعطاف پذیر، عدالت محور و همسو با الزامات مدیریت شهری معاصر توانمند می سازد. یافته ها بر ضرورت گذار به حکمرانی تطبیقی، بهره گیری از دانش بومی برای احیای الگوهای معماری سنتی، و تلفیق رویکردهای اکوسیستم محور برای تبدیل تهدیدهای زیست محیطی به ظرفیت های توسعه پایدار تاکید دارد، تا شهرهایی مقاوم در برابر شوک های آینده پدید آید.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اقلیمی ، زیرساخت طبیعت محور ، آسیب پذیری فضایی ، حکمرانی مشارکتی