تحلیل کیفی چالش های نهادی مدیریت شهری در اجرای سیاست های ایمنی ساخت وساز

ایمنی ساخت وساز شهری یکی از ارکان اساسی مدیریت شهری و پیش شرط حفظ جان و مال شهروندان به شمار می رود، به ویژه در کشورهایی مانند ایران که با مخاطرات طبیعی نظیر زلزله مواجه اند. با وجود تدوین قوانین و مقررات متعدد در حوزه ایمنی ساختمان، شواهد تجربی نشان می دهد که اجرای این سیاست ها با چالش های نهادی جدی روبه روست. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کیفی چالش های نهادی مدیریت شهری در اجرای سیاست های ایمنی ساخت وساز انجام شده است. این مطالعه از نظر ماهیت کاربردی-اکتشافی بوده و با رویکرد کیفی و بهره گیری از تحلیل مضمون بازتابی انجام گرفته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۲ نفر از مدیران شهری، کارشناسان شهرداری، متخصصان ایمنی بنا و اعضای هیئت علمی گردآوری و بر اساس چارچوب شش مرحله ای براون و کلارک تحلیل شد. یافته ها نشان داد که چالش های نهادی اجرای سیاست های ایمنی ساخت وساز در چهار مضمون فراگیر قابل دسته بندی است: پراکندگی نهادی و ابهام در مسئولیت ها، ضعف نظام نظارت و ضمانت اجرای قوانین ایمنی، غلبه منطق اقتصادی کوتاه مدت بر الزامات ایمنی، و ضعف فرهنگ ایمنی و آموزش نهادی. نتایج حاکی از آن است که ناکارآمدی سیاست های ایمنی بیش از آنکه ناشی از کمبود مقررات باشد، ریشه در ضعف حکمرانی یکپارچه، نارسایی سازوکارهای اجرایی، فشارهای اقتصادی و کم توجهی به نهادینه سازی فرهنگ ایمنی دارد. این پژوهش با تمرکز بر ادراک و تجربه کنشگران کلیدی مدیریت شهری، درک عمیق تری از موانع نهادی اجرای سیاست های ایمنی ارائه می دهد و می تواند مبنایی برای بازنگری در ساختارهای حکمرانی، تقویت نظام نظارت و ارتقای فرهنگ ایمنی در مدیریت شهری فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ایمنی ساخت وساز ، مدیریت شهری ، چالش های نهادی ، سیاست های ایمنی