شناسایی و تحلیل شکاف های ایمنی در بافت های فرسوده شهری با هدف تدوین الگوی پیشگیرانه کاهش خطر حریق و تسهیل عملیات امداد و نجات

بافت های فرسوده شهری به دلیل تراکم بالا، فرسایش سازه ای، معابر کم عرض و زیرساخت های ناکارآمد یکی از پرریسک ترین پهنه ها در برابر وقوع و گسترش حریق به شمار می آیند. وقوع آتش سوزی در چنین محلاتی معمولا به دلیل سرعت بالای انتشار شعله، کمبود مسیرهای دسترسی و ضعف هماهنگی عملیات، به مرحله بحرانی رسیده و خسارت های جانی و مالی قابل توجهی ایجاد می کند. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل شکاف های ایمنی در سه لایه اصلی ،کالبدی، زیرساختی و عملیاتی انجام شده و تلاش دارد الگویی پیشگیرانه و کاربردی برای کاهش خطر حریق و بهبود توان پاسخ دهی ارائه دهد. رویکرد تحقیق ترکیبی از تحلیل اسناد، مرور مطالعات تخصصی، مدل سازی فضایی و بررسی تجربیات عملیاتی آتش نشانی است. نتایج نشان می دهد که سه عامل «پیوستگی و فرسودگی سازه ها»، «نارسایی سیستم های پشتیبان عملیات» و «ناتوانی تجهیزات سنگین در ورود سریع به نقاط بحرانی»، بیشترین نقش را در شدت گیری حوادث دارند. همچنین ضعف آموزش عمومی، نبود سناریوهای واکنش اولیه و نبود شبکه هشدار محلی، چرخه بحران را طولانی تر می کند. بر اساس یافته ها الگوی پیشنهادی این پژوهش تلفیقی از اصلاحات کالبدی کم هزینه، برنامه ریزی عملیاتی مبتنی بر GIS، ایجاد تیم های اولیه واکنش محلی و طراحی یک نظام آموزش هدفمند در محلات فرسوده است. این الگو می تواند زمان گسترش حریق را کاهش داده، مسیرهای امداد و اطفا را کارآمدتر کند و به شکل موثری تاب آوری محلات پرخطر را ارتقا دهد. چکیده حاضر نشان می دهد که مواجهه با حریق در بافت های فرسوده نیازمند رویکردی چندلایه، منعطف و بومی سازی شده است.

کلیدواژه ها:

ایمنی حریق ، آسیب پذیری بافت فرسوده ، امدادونجات ، تحلیل فضایی GIS ، عوامل خطرشهری.