بررسی نقش مصالح بوم محور (سنگ مالها و خاک های محلی) در بهبود پایداری سازه های شهری ملکشاهی

این پژوهش با هدف تحلیل نقش مصالح بوم محور، به ویژه سنگ مال ها و انواع خاک های محلی منطقه ملکشاهی، در ارتقای پایداری سازه های شهری و طرح های عمرانی شهرداری انجام شده و تلاش دارد کارایی، دوام و مزایای زیست محیطی این مصالح را در مقایسه با مصالح رایج ارزیابی کند. در سال های اخیر، فشارهای اقتصادی، افزایش هزینه های حمل ونقل مصالح غیربومی و ضرورت کاهش ردپای کربن در پروژه های عمرانی، توجه مدیران شهری ملکشاهی را به بهره گیری از منابع بومی و کم هزینه معطوف کرده است؛ به ویژه سنگ مال ها که جزئی جدایی ناپذیر از سیمای طبیعی و روستایی منطقه هستند و به دلیل ساختار لایه ای، وزن پایین و قابلیت استخراج آسان، ظرفیت بالایی برای کاربرد در دیوارچینی، پایدارسازی شیب ها، کف سازی فضاهای عمومی و سازه های سبک دارند. از سوی دیگر، خاک های محلی شامل خاک های رسی-سیلتی و مارنی منطقه، با اصلاحات فنی قابل مدیریت مانند تثبیت آهکی، زیست پلیمرها یا ترکیب با الیاف گیاهی، می توانند به عنوان مصالح مقرون به صرفه، کم کربن و سازگار با اقلیم نیمه خشک ملکشاهی وارد چرخه ساخت وساز شوند. روش پژوهش مبتنی بر ترکیبی از مطالعات آزمایشگاهی (شامل بررسی مقاومت فشاری، دانسیته، جذب آب و پایداری دورانی)، تحلیل تطبیقی اسناد موجود، مطالعات میدانی در پروژه های گذشته شهرداری و مصاحبه با مهندسان محلی بوده است. یافته ها نشان می دهد سنگ مال ها، با مقاومت فشاری میانگین ۸۰ تا ۱۳۰ مگاپاسکال و رفتار مناسب در برابر فرسایش سطحی، عملکردی قابل اتکا برای سازه های کم تا متوسط ارتفاع دارند و استفاده از آن ها موجب کاهش ۱۸ تا ۲۵ درصدی هزینه های مربوط به حمل مصالح غیرمحلی می شود. نتایج مربوط به خاک های محلی نیز بیانگر آن است که تثبیت این خاک ها با ۴ تا ۶ درصد آهک یا زیست پلیمرهای گیاهی، مقاومت فشاری نمونه ها را بین ۳۵ تا ۶۵ درصد افزایش داده و پایداری آن ها را در چرخه های تر و خشک ۴۰ درصد ارتقا می دهد. از منظر زیست محیطی، استفاده از مصالح بومی موجب کاهش برداشت سنگ از معادن صنعتی، کاهش مصرف انرژی در فرآیندهای حمل ونقل و به حداقل رساندن تولید پسماند ساختمانی می شود. افزون بر این، مصالح بومی ضمن هماهنگی زیبایی شناختی با بافت طبیعی و فرهنگی ملکشاهی، در افزایش هویت بخشی به فضاهای شهری نقش مهمی ایفا می کنند. بر اساس نتایج، توصیه می شود شهرداری ملکشاهی در پروژه هایی نظیر دیوارهای حائل، پیاده روها، مبلمان شهری، آبروهای سنگی، احیای بافت های روستایی و پارک های محلی، رویکرد تلفیقی استفاده از مصالح بوم محور را در اولویت قرار دهد و دستورالعمل های فنی اجرایی متناسب با ویژگی های سنگ مال ها و خاک های محلی تدوین شود.

کلیدواژه ها:

مصالح بوم محور ، سنگ مال ها ، خاک های محلی ، پایداری سازه ای ، دوام مصالح ، توسعه پایدار شهری ، مزایای زیست محیطی ، ملکشاهی