تحلیل نقش الگوهای شهرسازی در توزیع عادلانه و کارایی فضایی فضاهای سبز شهری

هدف این پژوهش، تحلیل نقش الگوهای شهرسازی در توزیع عادلانه و کارایی فضایی فضاهای سبز شهری است. عدالت فضایی به عنوان یکی از ابعاد بنیادین توسعه پایدار شهری، هنگامی تحقق می یابد که شهروندان صرف نظر از موقعیت مکانی خود، از فرصت برابر برای دسترسی به خدمات محیطی و زیستی برخوردار باشند. در این راستا، پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد ترکیبی (GIS )و مدل یابی معادلات ساختاری) و با جامعه آماری ۲۶۵ نفر از مدیران، کارشناسان و شهروندان (نمونه = ۱۵۲ نفر) انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه پنج گزینه ای لیکرت بود و اعتبار سازه ها با تحلیل عاملی تاییدی (CFA) مورد تایید قرار گرفت (KMO = ۰.۸۷۲، CFI = ۰.۹۵۸). تجزیه وتحلیل داده ها در دو سطح مکانی و آماری انجام گردید؛ نتایج تحلیل فضایی در GIS نشان داد شاخص خودهمبستگی موران (Moran’s I = ۰.۲۸۶، p < ۰.۰۱) بیانگر تمرکز خوشه ای فضاهای سبز در محدوده های شمالی شهر است که از تعادل فضایی فاصله دارد.در سطح آماری، نتایج مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) نشان داد الگوهای شهرسازی اثر مثبت و معناداری بر عدالت فضایی (β = ۰.۴۱، p < ۰.۰۰۱) دارند و عدالت فضایی نیز به عنوان متغیر میانجی، تاثیر قابل توجهی بر کارایی فضایی فضاهای سبز شهری بر جای می گذارد (β = ۰.۵۶، R² = ۰.۶۱). این یافته ها موید نقش کلیدی عدالت فضایی در پیوند میان ساختار کالبدی و کارایی محیطی است.بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران شهری در جهت ارتقای عدالت فضایی، به استقرار الگوی شهر فشرده چندمرکزی و توسعه زیرساخت های داده محور مکانی (Spatial Governance) توجه ویژه داشته باشند تا زمینه تحقق توسعه شهری متوازن و پایداری محیطی فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، الگوهای شهرسازی ، کارایی فضایی ، فضای سبز شهری ، شهر فشرده.