مدل سازی ریاضی برای انتخاب تامین کننده با در نظر گرفتن معیارهای چندگانه و محدودیت های ظرفیت

در محیط رقابتی و متغیر کسب وکارهای امروزی، انتخاب تامین کننده مناسب یکی از تصمیمات راهبردی و حیاتی در مدیریت زنجیره تامین محسوب می شود. این تصمیم تاثیر مستقیمی بر عملکرد عملیاتی، کیفیت محصولات، هزینه های نهایی، زمان تحویل و رضایت مشتریان دارد. با توجه به تنوع معیارهای تصمیم گیری و محدودیت های عملیاتی از جمله ظرفیت تامین کنندگان، استفاده از رویکردهای سنتی و شهودی برای انتخاب تامین کننده نه تنها ناکارآمد است، بلکه ممکن است منجر به تصمیماتی غیر بهینه و پرهزینه شود. از این رو، بهره گیری از مدل سازی ریاضی به عنوان ابزاری علمی و دقیق برای تحلیل و تصمیم گیری در این زمینه ضروری به نظر می رسد.هدف اصلی این پژوهش، توسعه یک مدل ریاضی چندهدفه برای انتخاب تامین کننده با در نظر گرفتن معیارهای کمی و کیفی شامل هزینه، کیفیت، زمان تحویل، ریسک و پایداری، همراه با محدودیت های ظرفیت تامین کنندگان است. مدل پیشنهادی در قالب برنامه ریزی عدد صحیح چندهدفه طراحی شده و به گونه ای تنظیم گردیده که بتواند به طور هم زمان اهداف متضاد را بهینه سازی کند. برای حل این مدل، از الگوریتم ژنتیک به عنوان یکی از روش های فراابتکاری قدرتمند استفاده شده است که با تنظیم مناسب پارامترها، توانسته پاسخ هایی نزدیک به بهینه در زمان معقول ارائه دهد.به منظور اعتبارسنجی مدل، یک مطالعه موردی در یک شرکت تولیدی انجام شده است. داده های مربوط به تامین کنندگان شامل هزینه های واحد، سطح کیفیت، زمان تحویل، ظرفیت قابل ارائه و میزان ریسک تامین جمع آوری گردید و مدل اجرا شد. نتایج حاصل از اجرای مدل نشان داد که استفاده از رویکرد ریاضی و الگوریتم فراابتکاری می تواند به انتخاب ترکیب بهینه ای از تامین کنندگان منجر شود، به گونه ای که تخصیص سفارش ها با رعایت محدودیت های ظرفیت انجام شده و اهداف چندگانه به طور هم زمان برآورده شوند.علاوه بر این، مقایسه عملکرد مدل پیشنهادی با روش های سنتی نشان داد که مدل ریاضی از نظر کاهش هزینه ها، افزایش کیفیت، بهبود زمان تحویل و کاهش ریسک تامین، عملکرد بهتری دارد. این مدل قابلیت تعمیم به صنایع مختلف را داشته و می تواند به عنوان ابزاری موثر در تصمیم گیری های راهبردی در حوزه مدیریت زنجیره تامین، توسعه سیستم های تصمیم یار، و طراحی نرم افزارهای هوشمند لجستیکی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

انتخاب تامین کننده ، مدل سازی ریاضی ، تصمیم گیری چندمعیاره ، برنامه ریزی عدد صحیح ، محدودیت ظرفیت ، الگوریتم ژنتیک ، زنجیره تامین ، بهینه سازی ، تخصیص سفارش ، الگوریتم های فراابتکاری