بررسی نقش معلمان در مدیریت مطلوب کلاس و ارتقای یادگیری در مدارس ابتدایی

چکیده پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش حیاتی معلمان دوره ابتدایی در مدیریت مطلوب کلاس درس و شناسایی سازوکارهای تاثیر آن بر ارتقای کیفی یادگیری دانش آموزان انجام شد. به عبارت دیگر، این مطالعه در پی آن بود تا با واکاوی علمی ابعاد مختلف مدیریت کلاس توسط معلم، چگونگی تبدیل یک محیط آموزشی معمولی به فضایی پویا، منظم و اثربخش را بررسی کرده و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم این مدیریت را بر شاخص های یادگیری تبیین نماید.این تحقیق از نوع مطالعات کاربردی است که با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و با روش کتابخانه ای (مروری نظام مند) انجام شده است. بدین منظور، کلیه مقالات علمی، پایان نامه ها، کتب و منابع معتبر مرتبط با موضوع «مدیریت کلاس» و «نقش معلم» در مقطع ابتدایی، در پایگاه های اطلاعاتی داخلی (نظیر SID، Magiran و Noormags) و بین المللی (نظیر Google Scholar و ERIC) مورد جستجو و گردآوری قرار گرفت. پس از ارزیابی و غربالگری اولیه بر اساس معیارهای ورود و خروج، ۳۸ منبع مرتبط انتخاب شدند و داده های آن ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با تکنیک کدگذاری موضوعی، استخراج، دسته بندی و تحلیل شدند.یافته های حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که مدیریت مطلوب کلاس درس توسط معلمان، نقشی محوری و چندبعدی در ارتقای کیفیت یادگیری ایفا می کند. این نقش از طریق چندین مکانیسم کلیدی عمل می نماید: نخست، ایجاد و حفظ نظم و ساختار کلاسی پیش بینی پذیر و مثبت که موجب کاهش رفتارهای نامناسب و افزایش زمان مفید تدریس می شود. دوم، برقراری روابط عاطفی-اجتماعی حمایت گرانه و مبتنی بر احترام متقابل که احساس امنیت روانی و تعلق خاطر دانش آموزان را تقویت می کند. سوم، به کارگیری راهبردهای آموزشی فعال و جذاب که مشارکت و درگیری شناختی دانش آموزان را افزایش می دهد. تحلیل ها به وضوح نشان داد که افزایش «منبع کنترل درونی» و «خودکارآمدی» در معلمان، به ویژه در حیطه مهارت های مدیریت کلاس، سنگ بنای اصلی موفقیت در این زمینه است. معلمانی که به توانایی خود در سازماندهی، هدایت و حل چالش های کلاس باور دارند، نه تنها جو آموزشی مثبت و پرانگیزه ای خلق می کنند، بلکه زمینه های پیشرفت تحصیلی، افزایش انگیزه درونی و تقویت خودتنظیمی در یادگیری را در دانش آموزان فراهم می سازند. این مدیریت اثربخش، پیامدهای مستقیمی همچون بهبود نمرات و درک عمیق تر مفاهیم، و پیامدهای غیرمستقیمی مانند افزایش عزت نفس، تقویت مهارت های اجتماعی و پرورش نگرش مثبت به مدرسه در دانش آموزان دارد. بر اساس یافته های این مطالعه می توان نتیجه گرفت که مدیریت کلاس درس توسط معلم، فراتر از یک مجموعه ای از تکنیک های انضباطی، یک صلاحیت حرفه ای پیچیده و تاثیرگذار است که به طور مستقیم و مثبت بر عملکرد تحصیلی، ایجاد انگیزه پایدار و بهبود کلی کیفیت یادگیری دانش آموزان تاثیر می گذارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، مدارس ابتدایی ، معلمان ، یادگیری ، انگیزه.