نقش بازی های فکری در آموزش تلفیقی علوم و ریاضی پایه چهارم ابتدای

آموزش علوم و ریاضی در دوره ابتدایی، به ویژه در پایه چهارم، یکی از مهم ترین مراحل رشد شناختی و شکل گیری مهارت های تفکر منطقی، حل مسئله و استدلال است. با این حال، ساختار سنتی برنامه های درسی که هر درس را به صورت جداگانه آموزش می دهد، مانع از ایجاد ارتباط مفهومی میان علوم و ریاضی می شود و موجب یادگیری سطحی و گسسته در دانش آموزان می گردد. رویکرد آموزش تلفیقی و استفاده از بازی های فکری از راهکارهایی است که پژوهش های اخیر آن ها را برای ایجاد یادگیری عمیق، معنادار و پایدار موثر دانسته اندهدف این مطالعه، مرور روایتی پژوهش های انجام شده درباره نقش بازی های فکری در تقویت یادگیری تلفیقی علوم و ریاضی در پایه چهارم ابتدایی است. برای این منظور، ۲۳ مقاله داخلی و خارجی منتشرشده در فاصله سال های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار گرفت.نتایج نشان داد که بازی های فکری با فراهم کردن فرصت دست ورزی، تجربه عملی، همکاری گروهی و ایجاد موقعیت های حل مسئله، به بهبود درک مفاهیم علمی مانند نیرو، جرم، حجم، چرخه آب و تغییرات ماده کمک می کنند. همچنین یافته ها نشان می دهد که بازی های عددی و منطقی موجب تقویت توانایی تحلیل، درک ارتباط های ریاضی، بهبود عملکرد در کسرها، نسبت ها، اندازه گیری و مدل سازی می شوند. از سوی دیگر، شواهد پژوهشی بیانگر آن است که بازی های تلفیقی — که هم زمان مولفه های علمی و ریاضی را در قالبموقعیت های واقعی و چالش محور ارائه می دهند — موجب رشد تفکر چندبعدی، افزایش انگیزه یادگیری، کاهش اضطراب تحصیلی و تقویت استدلال علمی–ریاضی می شوند.علاوه بر این، تحلیل منابع نشان داد که یکی از چالش های اصلی، نبود بازی های استاندارد و بومی سازی شده، کمبود ابزارهای سنجش یادگیری تلفیقی و نیاز معلمان به آموزش در زمینه طراحی و استفاده از بازی های فکری است. مجموعه یافته ها تاکید می کند که توسعه و به کارگیری رویکرد بازی محور در قالب آموزش تلفیقی می تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت یادگیری علوم و ریاضی در پایه چهارم داشته و زمینه ساز پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت حل مسئله در دانش آموزان شود.

کلیدواژه ها:

آموزش تلفیقی ، بازی فکری ، یادگیری مبتنی بر بازی ، علوم تجربی ، ریاضی ، پایه چهارم ابتدایی ، استدلال علمی–ریاضی ، انگیزش تحصیلی.