«تاثیر چارچوب کنترل های داخلی مبتنی بر ریسک و فناوری اطلاعات بر کیفیت گزارشگری مالی: مدل تطبیقی برای سازمان های ایرانی»

کنترل های داخلی به عنوان ستون فقرات اطمینان بخشی مالی و مدیریتی در سازمان ها، نقش حیاتی در تضمین کیفیت گزارشگری مالی و کاهش ریسک تقلب و خطا ایفا می کنند. با رشد پیچیدگی محیط کسب وکار و نفوذ فناوری اطلاعات، ضرورت بازتعریف چارچوب های کنترل داخلی برای انطباق با تهدیدات نوظهور و بهره برداری از ظرفیت های فناوری افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف توسعه و آزمون یک مدل یکپارچه از کنترل های داخلی مبتنی بر ریسک و فناوری اطلاعات در شرکت های ایرانی انجام شد. روش پژوهش ترکیبی (Mixed-Methods) و شامل دو فاز است: (۱) فاز کیفی — تحلیل موضوعی مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حسابداری و کنترل داخلی (n=۱۸) برای استخراج سازه های بومی شده؛ (۲) فاز کمی — آزمون مدل مفهومی با استفاده از پرسشنامه و نمونه ای شامل ۴۲۰ پاسخ دهنده از مدیران مالی، مسئولان حسابرسی داخلی و حسابداران حرفه ای، و تحلیل داده ها به کمک تحلیل عاملی تاییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM). نتایج نشان می دهد که منابع حاکمیتی (حاکمیت شرکتی)، فرهنگ سازمانی مبتنی بر کنترل و سطح بلوغ فناوری اطلاعات به طور معناداری اثربخشی کنترل های داخلی را تقویت می کنند (p < ۰.۰۱)، و اثربخشی کنترل های داخلی به طور مستقیم کیفیت گزارشگری مالی را بهبود می بخشد (β = ۰.۴۵, p < ۰.۰۱). یافته ها پیامدهای نظری (تکمیل ادبیات کنترل داخلی با رویکرد بومی) و کاربردی (الزامات ارتقای سامانه های کنترلی و توصیه های سیاستی برای نهادهای نظارتی و مدیران مالی) را ارائه می کنند.

کلیدواژه ها:

کنترل های داخلی ، کیفیت گزارشگری مالی ، فناوری اطلاعات ، چارچوب مبتنی بر ریسک ، حاکمیت شرکتی ، ایران