طراحی برنامه درسی مبتنی بر اخلاق فناوری و داده ها (Digital Ethics and Data Citizenship) با تاکید بر آموزه های بومی و اسلامی

این مقاله به طراحی برنامه درسی مبتنی بر اخلاق فناوری و شهروندی داده با تاکید بر آموزه های بومی و اسلامی می پردازد و چارچوبی مدرسه پذیر برای پرورش کنشگر مسئول در زیست دیجیتال پیشنهاد می کند. هدف ها شامل روشن سازی مفاهیم بنیادین داده، ردپای داده و حریم خصوصی، تبیین حقوق و تکالیف کاربران، استخراج اصول ارزشی سازگار با فرهنگ ایرانی اسلامی مانند کرامت انسانی، امانت داری، صداقت، حق الناس، عدالت و پاسخ گویی، و تبدیل این اصول به اهداف یادگیری، سازمان دهی محتوا، فعالیت های یاددهی یادگیری و معیارهای ارزشیابی است. روش تحقیق این مقاله به صورت تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای انجام شده و با مرور و مقایسه کتاب ها و مقالات معتبر، مولفه های موثر در تربیت اخلاقی داده محور استخراج و صورت بندی شده است. نتایج نشان می دهد برنامه درسی پیشنهادی با بسته های یادگیری موضوعی شامل حریم خصوصی و امنیت، مالکیت و رضایت آگاهانه، هویت دیجیتال، انصاف و پیشگیری از تبعیض، و مسئولیت در تولید و بازنشر محتوا، همراه با توالی سنی و ارزشیابی عملکردی، قابلیت اجرا در مدرسه را دارد و می تواند به تقویت خودکنترلی اخلاقی، سواد داده، اعتماد اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخطر برخط منجر شود. همچنین، الگوی اجرا بر توانمندسازی معلمان، تدوین سیاست مدرسه برای گردآوری و نگهداشت داده دانش آموزان، مشارکت خانواده در منشور داده خانگی، و استفاده از سناریوهای واقعی برای تحلیل پیامدهای تصمیم های الگوریتمی استوار است.

کلیدواژه ها:

اخلاق فناوری ، شهروندی داده ، برنامه درسی ، آموزه های اسلامی ، حریم خصوصی ، سواد داده