مبانی اخلاق قانونگذاری از منظر مقاصد الوحی در اندیشه شاطبی

قانون گذار آرمانی مد نظر ما کسی است که در هنگام تشریع و قانون گذاری، ادب، اخلاق و اصول قانون گذاری را رعایت کند.پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه مقاصد شریعت در اندیشه امام شاطبی، به بررسی مبانی اخلاق قانون گذاری می پردازد. شاطبی با تاکید بر مقاصد خمسه حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال چارچوبی اخلاقی و عقل پسند برای تشریع ارائه می دهد که قانون گذار را در خدمت مصلحت عمومی قرار می دهد. تمایز او میان عبادات و معاملات، جواز قیاس در امور معقول المعنی، و تحلیل تفاوت آیات مکی و مدنی، نظامی پویا از اصول ثابت و متغیر شریعت را ترسیم می کند. بر پایه تقدم نقل بر عقل، شاطبی قانون گذاری را فرایندی اخلاقی می داند که باید در چارچوب حدود شرعی و مصالح انسانی سامان یابد. این رویکرد می تواند مبنایی برای قانون گذاری اسلامی در مواجهه با چالش های اخلاقی، اجتماعی و فناورانه معاصر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

al-Shāṭibī ، Maqāṣid al-Sharīʿah ، Ethics of Legislation ، Public Interest ، Revelation and Reason ، شاطبی ، مقاصد شریعت ، اخلاق قانون گذاری ، مصلحت عمومی ، تقدم نقل بر عقل