پرسشی کهن، پاسخی نو؛ درنگی بر واگویه های روسو از ارسطو در مساله عدالت

عدالت از دیرباز یکی از ارکان فلسفه سیاسی در نسبت میان انسان، قدرت و نظم مدنی بوده است. این پژوهش، با تمرکز بر دو لحظه تاریخی ممتاز در تکوین این مفهوم، یعنی اندیشه ارسطو در سنت کلاسیک یونان و نظریه روسو در بطن پروژه روشنگری، در پی آن است که بنیان های هستی شناختی، انسان شناختی و غایت شناختی عدالت را نزد این دو متفکر واکاوی کند. مساله اصلی آن است که عدالت، نزد ارسطو و روسو، در چه نسبت هایی با مفاهیم محوری چون فضیلت، برابری، شهروندی و خیر عمومی تعریف می شود و آیا می توان با وجود تفاوت زمینه های فلسفی و سیاسی، امکان گفت وگویی مفهومی میان آنها در نسبت با عدالت توزیعی یافت. یافته ها نشان می دهد که با وجود تفاوت های بنیادین، هر دو متفکر عدالت را نه صرفا به مثابه سازوکار توزیعی، بلکه به منزله بنیان اخلاقی-سیاسی نظم جمعی تلقی می کنند؛ نظمی که تحقق شهروندی و خیر عمومی بدون عدالت ممکن نیست.

کلیدواژه ها:

Aristotle ، Civility ، Citizenship ، Jean-Jacques Rousseau ، Justice ، ارسطو ، ژان ژاک روسو ، شهروندی ، عدالت ، مدنیت