نقش مهندسی مکانیک جامدات در ارتقاء ایمنی حریقگذار از رویکرد تجویزی به طراحی مبتنی بر عملکرد سازه ها

ایمنی سازه ها در برابر حریق به طور سنتی در ایران بر پایه رویکردهای تجویزی، مبتنی بر ضوابط مندرج در مقررات ملی ساختمان، استوار بوده است. این رویکردها، هرچند راهگشا هستند، اما اغلب به طراحی های غیراقتصادی (بیش از حد محافظه کارانه) یا در موارد پیچیده، غیرایمن منجر می شوند. این مقاله با روش شناسی مروری-تحلیلی، به بررسی نقش کلیدی مهندسی مکانیک جامدات در گذار به پارادایم “طراحی مبتنی بر عملکرد” در حوزه ایمنی حریق می پردازد. در این رویکرد نوین، به جای پیروی از دستورالعمل های ثابت، ایمنی سازه از طریق تحلیل های دقیق ترمومکانیکی اثبات می گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهندس مکانیک جامدات با بهره گیری از تحلیل اجزای محدود (FEA) و درک عمیق از رفتار مواد در دماهای بالا (افت مدول الاستیسیته، کاهش مقاومت تسلیم و پدیده خزش)، قادر است مکانیزم های اصلی شکست سازه در آتش، نظیر کمانش حرارتی ستون ها، خیز بیش از حد تیرها و شکست اتصالات را با دقت بالایی پیش بینی کند. نتیجه گیری می شود که طراحی مبتنی بر عملکرد، با محوریت تحلیل های مهندسی جامدات، نه تنها سطح ایمنی و حفاظت از جان را به شکل واقع بینانه تری تضمین می کند، بلکه با بهینه سازی مصرف مصالح و پوشش های ضدحریق، به راه حل های اقتصادی تر و انعطاف پذیری بیشتر در معماری منجر می شود. این مقاله پیشنهاداتی کاربردی برای نهادینه سازی این رویکرد در نظام مهندسی کشور ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

طراحی مبتنی بر عملکرد ، ایمنی حریق ، تحلیل ترمومکانیکی ، مهندسی مکانیک جامدات ، مقررات ملی ساختمان ، کمانش حرارتی.