نقش فناوری آموزشی داده محور و هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان متوسطه دوم

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و پیشرفت های اخیر در حوزه هوش مصنوعی، موجب بازتعریف ماهیت یادگیری، نقش معلم و شیوه های ارزشیابی در نظام های آموزشی شده است. فناوری های آموزشی داده محور و سیستم های مبتنی بر هوش مصنوعی، با تکیه بر تحلیل داده های یادگیری، شخصی سازی مسیرهای آموزشی، ارائه بازخورد فوری و ارزشیابی هوشمند، ظرفیت بالقوه ای برای ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان فراهم می کنند. با این حال، شواهد پژوهشی نشان می دهد که اثربخشی این فناوری ها صرفا به وجود ابزارهای دیجیتال وابسته نیست، بلکه نگرش فراگیران نسبت به فناوری و شایستگی دیجیتال معلمان در بهره گیری موثر از آن ها نقش تعیین کننده ای ایفا می کند.پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش استفاده از فناوری آموزشی، سیستم های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و ارزشیابی هوشمند در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان متوسطه دوم انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل دانش آموزان متوسطه دوم مدارس دولتی و غیردولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۲۰۰ نفر به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه ای محقق ساخته شامل ۳۶ گویه و هفت سازه بود که بر اساس مقیاس لیکرت پنج درجه ای تنظیم شد.روایی محتوایی ابزار با استفاده از شاخص های نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) و نظر ۸ خبره حوزه فناوری آموزشی و روش تحقیق تایید گردید. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم افزار SmartPLS انجام گرفت. برای کنترل تورش روش مشترک از رویکرد VIF تمام همخطی استفاده شد.نتایج نشان داد که استفاده از فناوری آموزشی، سیستم های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و ارزشیابی هوشمند، تاثیر مثبت و معناداری بر کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان دارند. همچنین، نگرش دانش آموزان به فناوری آموزشی نقش میانجی معناداری در این روابط ایفا می کند و شایستگی دیجیتال معلم از منظر ادراک دانش آموز، به عنوان متغیر تعدیل گر، شدت تاثیر فناوری و سیستم های هوشمند بر پیامدهای یادگیری و انگیزشی را افزایش می دهد. یافته های پژوهش بر ضرورت نگاه یکپارچه به ابعاد فناورانه، نگرشی و انسانی در طراحی و اجرای آموزش هوشمند تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

فناوری آموزشی داده محور ، هوش مصنوعی در آموزش ، کیفیت یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، ارزشیابی هوشمند ، متوسطه دوم