تاثیر محیط مدرسه ای حمایتی بر رشد خلاقیت و انگیزش تحصیلی در دانش آموزان

هدف این پژوهش طراحی و آزمون یک مدل تلفیقی از تاثیر ادراک دانش آموزان از فضای فیزیکی و روانی مدرسه بر عشق به یادگیری آنان، با در نظرگیری نقش میانجی حس تعلق به مدرسه بود. این مطالعه با یک طرح ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با ۱۸ دانش آموز دوره دوم متوسطه شهر تبریز مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام و داده ها با تحلیل مضمون بررسی شد. در فاز کمی، ۴۵۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به پرسشنامه های محقق ساخته (ادراک از فضای فیزیکی و روانی)، مقیاس حس تعلق به مدرسه (SBS) و مقیاس عشق به یادگیری (L۲L) پاسخ دادند. داده های کمی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. یافته های کیفی نشان داد که دانش آموزان، فضای فیزیکی جذاب و انعطاف پذیر و فضای روانی امن و حمایتگر را بستر اصلی شکوفایی علاقه درونی خود می دانند. نتایج کمی نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. ادراک از فضای روانی (β=۰.۴۷) و ادراک از فضای فیزیکی (β=۰.۲۸) به طور مستقیم و مثبت بر عشق به یادگیری تاثیر دارند. همچنین، این دو متغیر به طور غیرمستقیم و از طریق میانجی گری حس تعلق به مدرسه بر عشق به یادگیری تاثیرگذار بودند. در مجموع، متغیرهای مستقل پژوهش ۵۸ درصد از واریانس عشق به یادگیری را تبیین کردند. این نتایج بر اهمیت طراحی یکپارچه و آگاهانه «اکوسیستم یادگیری» مدرسه، با تاکید همزمان بر مولفه های کالبدی و روابط انسانی، برای شعله ور ساختن عشق به یادگیری در دانش آموزان صحه می گذارد. پیشنهاد می شود مدیران و معماران آموزشی با نگاهی نظام مند و دانش بنیان، به بازطراحی محیط های یادگیری هم سو با نیازهای روان شناختی نسل جدید بپردازند.

کلیدواژه ها:

عشق به یادگیری ، فضای فیزیکی مدرسه ، فضای روانی مدرسه ، حس تعلق ، مدل معادلات ساختاری