بررسی رابطه بین جو مدرسه ای مثبت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

جو مدرسه ای مثبت به عنوان یکی از عوامل کلیدی در محیط آموزشی، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به رفتارها، انگیزش و عملکرد دانش آموزان ایفا می کند. این مفهوم، شامل ابعاد روابط اجتماعی، حمایت عاطفی، ایمنی و انتظارات تحصیلی، مستقیما با پیشرفت تحصیلی مرتبط است و می تواند چارچوبی برای بهبود کیفیت آموزش فراهم آورد. تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش جو مدرسه ای مثبت در تقویت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، با تمرکز بر زمینه های فرهنگی محلی ایران، انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی کمی-کیفی است که جامعه آماری آن مدارس متوسطه اول و دوم در استان های تهران، اصفهان و کرمانشاه (شهری، نیمه شهری و روستایی) را شامل می شود. نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای برای بخش کمی (۳۵۰ دانش آموز، ۱۲۰ معلم و ۶۰ مدیر) و هدفمند برای بخش کیفی (۲۵ مصاحبه) انجام گردید. ابزارها شامل پرسشنامه جو مدرسه ای (Thapa et al., ۲۰۱۳)، مقیاس پیشرفت تحصیلی (GPA و آزمون های استاندارد) و پرسشنامه انگیزش تحصیلی (Vallerand et al., ۱۹۹۲) با پایایی بالای ۰.۸۵ بودند. داده ها با نرم افزارهای SPSS، AMOS و MAXQDA تحلیل شدند، شامل آمار توصیفی، ANOVA، SEM برای کمی و تحلیل محتوا برای کیفی.نتایج کمی نشان داد که جو مثبت مدرسه با ضریب همبستگی ۰.۶۲ با پیشرفت تحصیلی مرتبط است (p<۰.۰۱)، و ANOVA تفاوت معنادار بین مدارس شهری و روستایی را تایید کرد (F=۱۵.۶۷, p<۰.۰۵). نتایج کیفی تم هایی مانند "حمایت عاطفی معلمان" و "ارزش های اسلامی در جو مدرسه" را برجسته نمود که نقش تعدیل کننده دارند. این تحقیق شکاف های ادبیات را پر می کند، از جمله تمرکز بر ترکیب کمی-کیفی و زمینه های روستایی در ایران. پیشنهادها شامل برنامه ریزی برای بهبود جو مدرسه از طریق آموزش مدیران و ادغام ارزش های فرهنگی است. یافته ها می توانند مبنایی برای سیاست گذاری آموزشی فراهم کنند و به درک بهتر از چگونگی تاثیر جو مدرسه ای بر خروجی های آموزشی کمک نمایند. این مطالعه نه تنها به غنی سازی ادبیات جهانی کمک می کند، بلکه کاربردهای عملی برای سیستم آموزشی ایران ارائه می دهد و داوران را به بررسی عمیق تر این موضوع دعوت می نماید.

کلیدواژه ها:

جو مدرسه ای مثبت ، پیشرفت تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، روش ترکیبی ، ارزش های اسلامی.