اعجاز علمی قرآن در تبیین فرآیندهای شناختی انسان با تاکید بر آیات مرتبط با تفکر، تعقل و تدبر

این مقاله در پی بررسی ابعاد «اعجاز علمی» قرآن در حوزه تبیین فرآیندهای شناختی انسان است. هدف پژوهش استخراج و تبیین آموزه های قرآنی مرتبط با مفاهیمی همچون تفکر، تعقل و تدبر و مقایسه مفهومی این آموزه ها با دستاوردهای شناخت شناسی و علوم اعصاب معاصر است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و کتابخانه ای است؛ آیات کلیدی قرآن با روش «قرآن به قرآن» و با تکیه بر مطالعات تفسیری و پژوهش های بین رشته ای در علوم شناختی و علوم اعصاب تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که قرآن با به کارگیری واژگان و ساختارهای خاص (مثلا «تفکر»، «تدبر»، «تذکر»، «قلب» به عنوان مرکز ادراک و فهم) به صورت رفتاری و نظام مند، انسان را به پردازش شناختی عمیق، مشاهده منطقی جهان و تنظیم هیجانی دعوت کرده است؛ این آموزه ها در برخی مطالعات تجربی معاصر (مثلا آثار مربوط به حفظ و تلاوت قرآن و تاثیر آن بر کارکردهای حافظه و الگوهای مغزی) با الگوهای مشاهده شده در علوم شناختی هم راستا نشان داده شده اند. در عین حال، ادعای «اعجاز علمی» باید با احتیاط و مرزبندی روش شناختی مطرح شود تا از اغراق گرایی و کاربردهای شبه علمی اجتناب گردد. مقاله در پایان پیشنهاداتی برای پژوهش تجربی میان رشته ای و به کارگیری آموزه های تدبری در روش های تعلیم و تربیت و سلامت روانی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

: تفکر ، تعقل ، تدبر ، اعجاز علمی ، شناخت شناسی قرآنی ، حافظه و یادگیری ، سلامت روان.