آسیب شناسی جامع فضاهای آموزشی مدارس پیش ساخته (کانکسی) در زیست بوم های روستایی و عشایری: تحلیل دوگانه “بحران-ضرورت” و ارائه الگوی مدیریتی گذار در شهرستان سلماس

زمینه و هدف: عدالت آموزشی به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار، مستلزم تامین فضاهای یادگیری ایمن و استاندارد است. با این حال، استفاده از سازه های پیش ساخته (کانکسی) در مناطق کمتربرخوردار کشور، یک پارادوکس مدیریتی ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف آسیب شناسی چندوجهی (فنی، ایمنی و روانی-اجتماعی) این فضاها و با تمرکز بر تفکیک ماهوی نیازهای جوامع روستایی یکجانشین و عشایر کوچ رو انجام شده است. هدف نهایی، تدوین یک پروتکل مدیریتی قابل تعمیم برای گذار از این فضاها به سازه های پایدار، با الهام از مدل موفق مدیریتی دکتر علی علائی در شهرستان سلماس است.روش شناسی: این مطالعه از نوع کاربردی-توسعه ای بوده و با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) به تحلیل موضوع پرداخته است. در بخش کیفی، از روش تحلیل اسنادی (بررسی صورتجلسات شورای آموزش و پرورش، اخبار حوادث و گزارش های فنی) و مطالعه موردی (Case Study) الگوی مدیریتی شهرستان سلماس استفاده شده است. در بخش کمی، یک مدل ارزیابی ریسک (FMEA) برای شناسایی خطرات کلیدی و اولویت بندی اقدامات اصلاحی طراحی گردیده است.یافته ها: تحلیل ها نشان داد که مشکل اصلی، “وجود کانکس” نیست، بلکه “فقدان استاندارد و مدیریت یکپارچه” است. کانکس برای جامعه عشایری یک “ارتقاء” نسبت به چادر است، اما برای جامعه روستایی، نماد “بی عدالتی” است. مدل مدیریت مانع زدایی متمرکز در سلماس که بر “الزام ۴۸ ساعته” ادارات خدمات رسان برای تامین زیرساخت ها (آب، برق، گاز) استوار بود، توانست فرآیند جایگزینی را به شکل چشمگیری تسریع بخشد. نمره اولویت ریسک (RPN) برای مخاطراتی چون “واژگونی بر اثر باد” (۱۳۵) و “برق گرفتگی” (۱۳۵)، لزوم اقدامات فوری را تایید می کند.نتیجه گیری: گذار موفق از مدارس کانکسی نیازمند یک تغییر پارادایم از “نگاه بخشی نگر” به “مدیریت اکوسیستمی” است. الگوی مدیریتی سلماس، به عنوان یک پروتکل ملی با عنوان “مدل مدیریت جهادی-تلفیقی” قابل تعمیم است. این مدل، با محوریت فرمانداری ها به عنوان هماهنگ کننده عالی، می تواند با هم افزایی ظرفیت های دولتی، خیرین و بخش خصوصی، بحران مدارس ناایمن را به فرصتی برای توسعه پایدار زیرساخت های آموزشی تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، مدارس کانکسی ، ایمنی سازه ، مدیریت روستایی و عشایری ، مدل سلماس ، ارزیابی ریسک (FMEA)