فرسودگی عاطفی معلمان در سایه هوش مصنوعی: بازتاب تحولات فناورانه بر سلامت روان حرفه ای

تحولات سریع هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، نقش و هویت حرفه ای معلمان را به طور چشمگیری دگرگون کرده و پیامدهای مستقیمی بر تجربه فرسودگی عاطفی آنان برجای گذاشته است. استفاده فزاینده از ابزارهای هوشمند، الگوریتم های یادگیری ماشینی و سیستم های پشتیبان یادگیری، اگرچه بخشی از بار اداری و وظایف تکراری معلمان را کاهش داده و کارایی آموزشی را افزایش می دهد، اما هم زمان انتظارات جدیدی ایجاد می کند که می تواند سطح فشار روانی و تنیدگی شغلی را تقویت کند. یافته های پژوهش های معتبر نشان می دهد که تجربه دوگانه معلمان در مواجهه با هوش مصنوعی شامل «توانمندسازی» از یک سو و «تهدید نقش» از سوی دیگر است؛ به این معنا که معلمان در برابر فرصت های نو برای بهبود آموزش احساس اشتیاق دارند، اما هم زمان با چالش هایی چون کمبود سواد دیجیتال، نگرانی از جایگزینی، افزایش نظارت فناورانه و پیچیدگی های اخلاقی مواجه می شوند. تحلیل داده های پژوهش های اخیر حاکی از آن است که فرسودگی عاطفی زمانی تشدید می شود که معلمان احساس کنند کنترل حرفه ای آنان کاهش یافته یا ناچارند در زمانی محدود مهارت های متناسب با فناوری های نو را کسب کنند. در مقابل، زمانی که هوش مصنوعی در قالب یک ابزار حمایتی به درستی طراحی و پیاده سازی می شود—نه ابزاری نظارتی یا جایگزین—سطح خستگی هیجانی کاهش یافته و حس کارآمدی و رضایت شغلی معلمان افزایش می یابد. این نتایج نشان می دهد که کیفیت استقرار هوش مصنوعی، نوع آموزش های ارائه شده، میزان مشارکت معلمان در تصمیم گیری های فناورانه و وجود چارچوب های اخلاقی شفاف، عوامل تعیین کننده ای در جهت گیری تاثیر هوش مصنوعی بر سلامت روان حرفه ای معلمان هستند. بر این اساس، طراحی سیاست های آموزشی آینده نگر و رویکردهای مدیریتی حساس به نیازهای هیجانی و شناختی معلمان، شرط اصلی بهره گیری از ظرفیت های هوش مصنوعی بدون تقویت فرسودگی عاطفی است.

کلیدواژه ها:

فرسودگی عاطفی معلمان ، هوش مصنوعی ، سلامت روان حرفه ای ، بار کاری آموزشی ، تحول دیجیتال