مقایسه اثربخشی درمان شناختی فرانظری و درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم بر سبک دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی های شخصیتی کودکان آزار دیده جنسی

مقدمه: مشکلات موجود در حیطه ارتباطات بین فردی و خودپنداره، ناامیدی و عدم اعتماد به دیگران که اکثر کودکان آزادیده جنسی در زندگی روزمره با آن روبه­رو می­باشند، لزوم پژوهش و افزایش توجه به این حیطه را روشن می­کند.­ هدف: هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان شناختی فرانظری و  درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم بر سبک دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی های شخصیتی کودکان آزار دیده جنسی بود. روش: طرح پژوهش نیمه­آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود.جامعه آماری شامل تمامی کودکان ۷ تا ۱۰ ساله آزاردیده جنسی شهر تهران، تبریز و ساری در سال ۱۴۰۳ بود. حجم نمونه شامل ۴۵ نفر بود که به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و یک گواه (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه­مداخله اول درمان شناختی فرانظری را طی ۸ جلسه ۴۵دقیقه­ای و گروه مداخله دوم درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم  را طی ۶ جلسه ۴۵ دقیقه­ای  دریافت کردند و گروه­کنترل در لیست انتظار قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه روابط میانی دلبستگی (۲۰۰۶)، پرسشنامه پنج عامل شخصیت (۲۰۱۷) و مقیاس سازگاری معنوی(۱۳۸۸) استفاده شد. برای تحلیل داده­های پژوهش از تحلیل کوواریانس، واریانس و آزمون تی مستقل در سطح معنی داری ۰۵/۰ استفاده شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد که بین مداخله شناختی فرانظری و  درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم و گروه کنترل در پس آزمون متغیر سبک های دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی های شخصیتی تفاوت معنی داری وجود دارد (P≤۰/۰۰۵). بین سبک دلبستگی ناایمن، گروه مداخله درمان شناختی فرانظری و گروه مداخله حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود ندارد (۵۰۲/۰ P=  ۴۶/۰ F=). نتیجه­ گیری: مداخله حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم و درمان شناختی فرانظری با بهبود روابط کودکان با دیگران، سازگاری معنوی را در کودکان آزاردیده جنسی تقویت کرد و احساس تعلق و ارتباط عمیقتر با معانی معنوی را ایجاد کرد. بنابراین می­توان از آن­ها به عنوان روشی موثر بهره برد.

کلیدواژه ها:

Transtheoretical cognitive therapy ، Systematic eye movement desensitization therapy ، Insecure attachment style ، Spiritual adjustment ، Personality traits ، Sexually abused children ، درمان شناختی فرانظری ، درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم ، سبک دلبستگی ناایمن ، کودکان آزار دیده جنسی ، سازگاری معنوی ، ویژگی های شخصیتی